Czym jest migrena?

Migrena jest pierwotnym bólem głowy, co oznacza, że nie wynika bezpośrednio z innej choroby, takiej jak guz mózgu, infekcja czy uraz.

W jej rozwoju uczestniczą złożone mechanizmy neurologiczne związane między innymi z nadmierną pobudliwością układu nerwowego oraz aktywacją struktur odpowiedzialnych za odczuwanie bólu.

Najczęściej wyróżnia się:

• migrenę bez aury,
• migrenę z aurą,
• migrenę przewlekłą,
• inne rzadsze postacie migreny.

Przebieg choroby może zmieniać się w ciągu życia.

Jakie są objawy migreny?

Typowy napad migreny może obejmować:

• silny lub umiarkowany ból głowy,
• ból jednostronny, choć może występować także po obu stronach,
• pulsujący charakter bólu,
• nasilenie bólu podczas chodzenia, wchodzenia po schodach lub innego wysiłku,
• nudności,
• wymioty,
• nadwrażliwość na światło,
• nadwrażliwość na dźwięki,
• nadwrażliwość na zapachy.

Nie każdy napad wygląda tak samo.

U jednej osoby ból może występować głównie po jednej stronie głowy, a podczas kolejnego epizodu po drugiej.

Konsultacja neurologiczna i objawy alarmowe

Kiedy ból głowy powinien skłonić do konsultacji neurologicznej?

Do neurologa warto zgłosić się, gdy:

• bóle głowy nawracają,
• napady są silne,
• bóle utrudniają pracę lub codzienne funkcjonowanie,
• konieczne jest częste przyjmowanie leków przeciwbólowych,
• charakter bólu zmienił się,
• napady stają się częstsze,
• pojawiają się objawy neurologiczne,
• dotychczasowe leczenie jest nieskuteczne,
• podejrzewana jest migrena z aurą.

Konsultacja może pomóc ustalić, czy ból ma charakter migrenowy i czy wymaga dodatkowej diagnostyki.

Kiedy ból głowy wymaga pilnej pomocy medycznej?

Nie każdy ból głowy jest migreną.

Pilnej oceny medycznej wymaga między innymi:

• nagły, bardzo silny ból głowy o maksymalnym nasileniu od początku,
• ból głowy po urazie,
• ból z gorączką i sztywnością karku,
• utrata przytomności,
• nowe zaburzenia mowy,
• niedowład kończyny,
• opadanie kącika ust,
• zaburzenia świadomości,
• drgawki,
• nagłe zaburzenia widzenia,
• nowy, nietypowy ból głowy u osoby, która wcześniej takich dolegliwości nie miała.

Takie objawy wymagają pilnej diagnostyki i nie powinny być automatycznie przypisywane migrenie.

Przy nagłym, wyjątkowo silnym bólu głowy, nowych objawach udaru, utracie przytomności, drgawkach lub bólu z gorączką i sztywnością karku wezwij pomoc pod numerem 112 lub 999. Nie czekaj na planową konsultację neurologiczną i nie prowadź samodzielnie samochodu.

Diagnostyka migreny i badania obrazowe

Jak diagnozuje się migrenę?

Rozpoznanie migreny opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie neurologicznym.

Lekarz pyta między innymi o:

• charakter bólu,
• lokalizację,
• czas trwania napadu,
• częstotliwość epizodów,
• objawy towarzyszące,
• występowanie aury,
• czynniki wyzwalające,
• przyjmowane leki,
• choroby współistniejące,
• występowanie migreny w rodzinie.

Istotne jest również badanie neurologiczne.

Czy przy migrenie zawsze trzeba wykonywać rezonans lub tomografię?

Nie.

Przy typowym przebiegu migreny i prawidłowym badaniu neurologicznym badania obrazowe nie zawsze są konieczne.

Tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny mogą być jednak zalecane, gdy występują objawy nietypowe albo istnieje podejrzenie wtórnej przyczyny bólu głowy.

Decyzję podejmuje lekarz po analizie objawów i badaniu pacjenta.

Migrena przewlekła i nadużywanie leków

Czym jest migrena przewlekła?

Migrena przewlekła oznacza bardzo częste występowanie bólu głowy.

Rozpoznanie opiera się na liczbie dni z bólem w miesiącu i liczbie dni, w których ból ma cechy migreny.

W kryteriach migreny przewlekłej ból głowy występuje przez co najmniej 15 dni w miesiącu przez ponad 3 miesiące, a przez co najmniej 8 dni w miesiącu ma cechy migreny lub spełnia inne odpowiednie kryteria migrenowego napadu. Rozpoznanie stawia lekarz po ocenie przebiegu choroby i wykluczeniu innych przyczyn.

Pacjenci z przewlekłą migreną mogą doświadczać bólu przez znaczną część miesiąca, dlatego choroba może istotnie wpływać na jakość życia.

W takiej sytuacji szczególnie ważne jest leczenie profilaktyczne i kontrola stosowania leków doraźnych.

Czym jest ból głowy z nadużywania leków?

Zbyt częste przyjmowanie leków stosowanych doraźnie na ból głowy może paradoksalnie zwiększyć częstość dolegliwości.

Może wtedy rozwinąć się tzw. ból głowy z nadużywania leków.

Pacjent może mieć wrażenie, że potrzebuje coraz częściej sięgać po preparat przeciwbólowy, a okresy bez bólu stają się coraz krótsze.

Taką sytuację warto omówić z neurologiem.

Ryzyko zależy od rodzaju leku i liczby dni jego stosowania. Konsultacji wymaga zwłaszcza używanie tryptanów lub złożonych leków przeciwbólowych przez co najmniej 10 dni w miesiącu albo paracetamolu lub niesteroidowych leków przeciwzapalnych przez co najmniej 15 dni w miesiącu przez ponad 3 miesiące. Te progi nie są zalecanymi limitami bezpiecznego samoleczenia; plan ograniczenia leków należy ustalić z lekarzem.

Styl życia i bezpieczeństwo

Czy styl życia wpływa na migrenę?

Tak.

U wielu pacjentów korzystne może być utrzymywanie regularnego trybu dnia.

Znaczenie mają:

• regularny sen,
• regularne posiłki,
• odpowiednie nawodnienie,
• umiarkowana aktywność fizyczna,
• ograniczenie znanych indywidualnych czynników wyzwalających,
• unikanie nadmiernego stosowania leków przeciwbólowych.

Nie ma jednak jednej uniwersalnej diety lub zestawu ograniczeń odpowiednich dla wszystkich osób z migreną.

Czy migrena jest niebezpieczna?

Migrena sama w sobie jest przewlekłą chorobą neurologiczną, która u większości pacjentów nie oznacza poważnego uszkodzenia mózgu.

Niektóre jej objawy mogą jednak przypominać inne choroby neurologiczne.

Dotyczy to szczególnie nowych zaburzeń mowy, niedowładów, utraty czucia lub nagłych zaburzeń widzenia.

Jeżeli pojawiają się nowe zaburzenia mowy, niedowład, nagła utrata czucia lub widzenia, dzwoń pod 112 lub 999 — także wtedy, gdy objawy ustąpiły. Nie przypisuj ich samodzielnie migrenie. Inne nowe, nietypowe lub zmienione dolegliwości również wymagają oceny lekarskiej.