Neurologia • Bydgoszcz

Padaczka – objawy, diagnostyka i leczenie w Bydgoszczy

Padaczka jest przewlekłą chorobą neurologiczną, w której dochodzi do nawracających napadów padaczkowych spowodowanych nieprawidłową, nadmierną aktywnością elektryczną komórek nerwowych w mózgu.

Napad padaczkowy nie zawsze wygląda jak gwałtowne drgawki całego ciała. U części pacjentów może objawiać się krótkotrwałym zaburzeniem świadomości, „wyłączeniem”, nietypowymi ruchami, zaburzeniami czucia, widzenia, mowy albo nagłym uczuciem lęku czy déjà vu.

Pojedynczy napad nie zawsze oznacza padaczkę. Rozpoznanie wymaga oceny neurologicznej, analizy przebiegu zdarzenia i – w zależności od sytuacji – odpowiednich badań dodatkowych.

Przy pierwszym w życiu napadzie, napadzie z drgawkami trwającym co najmniej 5 minut lub zaburzeniach oddychania wezwij pomoc pod numerem 112 lub 999. Nie czekaj na planową wizytę.

Padaczka i objawy napadów

Czym jest padaczka?

Padaczka to choroba charakteryzująca się trwałą predyspozycją mózgu do występowania napadów padaczkowych.

Napad jest skutkiem nagłej, nieprawidłowej aktywności elektrycznej neuronów.

W zależności od tego, gdzie rozpoczyna się taka aktywność i jak się rozprzestrzenia, objawy mogą wyglądać bardzo różnie.

Wyróżnia się między innymi:

napady ogniskowe,
napady uogólnione,
napady o nieustalonym charakterze (ogniskowym lub uogólnionym) oraz napady niesklasyfikowane.

Padaczka nie jest jedną chorobą o jednym przebiegu. Istnieje wiele zespołów padaczkowych różniących się przyczyną, wiekiem początku, objawami i rokowaniem.

Jak może wyglądać napad padaczkowy?

Napad padaczkowy może mieć bardzo różny przebieg.

Możliwe objawy obejmują:

utratę przytomności,
sztywność ciała,
rytmiczne drgawki kończyn,
nagły upadek,
krótkotrwałe „wyłączenie”,
brak reakcji na otoczenie,
automatyzmy, np. mlaskanie lub wykonywanie powtarzalnych ruchów,
drętwienie lub mrowienie,
nagłe zaburzenia widzenia,
nietypowe wrażenia słuchowe,
trudności z mówieniem,
uczucie dziwnego zapachu lub smaku,
nagły lęk,
uczucie déjà vu,
chwilowe zaburzenie pamięci.

Nie każdy napad wiąże się więc z drgawkami.

Rodzaje napadów padaczkowych

Czym są napady ogniskowe?

Napady ogniskowe rozpoczynają się w określonym obszarze mózgu.

Objawy zależą od funkcji obszaru, którego dotyczy nieprawidłowa aktywność.

Pacjent może zachować świadomość albo mieć ją zaburzoną, z ograniczeniem kontaktu z otoczeniem.

Możliwe są między innymi:

drgania jednej kończyny,
drętwienie części ciała,
zaburzenia widzenia,
zaburzenia mowy,
nietypowe odczucia z brzucha,
uczucie lęku,
automatyczne ruchy,
brak kontaktu z otoczeniem.

Napad ogniskowy może czasem rozprzestrzenić się i przejść w napad z obustronnymi drgawkami.

Czym są napady uogólnione?

Napady uogólnione od początku obejmują rozległe sieci po obu stronach mózgu.

Do tej grupy należą między innymi:

napady toniczno-kloniczne,
napady nieświadomości,
napady miokloniczne,
napady atoniczne.

Ich przebieg może być bardzo różny.

Najbardziej rozpoznawalny jest napad toniczno-kloniczny, ale nie jest to jedyny rodzaj napadu padaczkowego.

Jak wygląda napad toniczno-kloniczny?

Typowy napad może obejmować:

nagłą utratę przytomności,
napięcie mięśni całego ciała,
upadek,
następnie rytmiczne drgawki kończyn,
nieregularny oddech,
ślinienie,
czasem przygryzienie języka,
czasem mimowolne oddanie moczu.

Po napadzie pacjent może być:

senny,
zdezorientowany,
osłabiony,
obolały,
mieć ból głowy.

Okres ten określa się jako stan ponapadowy.

Aura, pierwszy napad i przyczyny

Co to jest aura padaczkowa?

Aura może być pierwszą fazą napadu ogniskowego.

Pacjent może odczuwać:

nietypowy zapach,
dziwny smak,
narastające uczucie w brzuchu,
nagły lęk,
déjà vu,
błyski lub inne zaburzenia wzrokowe,
mrowienie określonej części ciała.

Aura jest już objawem aktywności napadowej, a nie tylko zapowiedzią napadu.

Czy pojedynczy napad oznacza padaczkę?

Nie zawsze.

Do pojedynczego napadu może dojść między innymi w przebiegu:

ciężkich zaburzeń metabolicznych,
hipoglikemii,
ostrego zatrucia,
odstawienia alkoholu,
wysokiej gorączki u dzieci,
ostrego uszkodzenia mózgu.

Dlatego po pierwszym napadzie konieczna jest diagnostyka mająca ustalić jego przyczynę i ryzyko nawrotu.

Jakie są przyczyny padaczki?

Przyczyn może być wiele.

Do możliwych należą:

predyspozycje genetyczne,
przebyte urazy głowy,
udary mózgu,
guzy mózgu,
wady rozwojowe mózgu,
przebyte zakażenia ośrodkowego układu nerwowego,
uszkodzenia okołoporodowe,
choroby neurodegeneracyjne.

U części pacjentów mimo dokładnej diagnostyki przyczyna nie zostaje jednoznacznie ustalona.

Konsultacja neurologiczna i pilna pomoc

Kiedy zgłosić się do neurologa?

Konsultacja neurologiczna jest wskazana, jeśli wystąpił:

pierwszy w życiu napad z utratą świadomości,
epizod drgawek,
niewyjaśnione „wyłączenia”,
powtarzające się krótkie utraty kontaktu,
nietypowe automatyzmy,
epizody drętwienia, zaburzeń mowy lub widzenia o podobnym przebiegu,
napad u osoby z już rozpoznaną padaczką o zmienionym charakterze.

Neurolog ocenia, czy zdarzenie mogło mieć charakter padaczkowy i czy potrzebna jest dalsza diagnostyka.

Jeśli pierwszy podejrzany napad już minął i nie uzyskano pomocy medycznej, potrzebna jest pilna ocena lekarska. Nowe, nagłe zaburzenia mowy, widzenia lub osłabienie jednej strony ciała mogą oznaczać udar — dzwoń pod 112 lub 999.

Kiedy napad padaczkowy wymaga pilnej pomocy?

Dzwoń pod 112 lub 999, gdy:

napad z drgawkami trwa 5 minut lub dłużej albo trwa dłużej niż zwykle u tej osoby,
kolejne napady występują bez odzyskania świadomości,
jest to pierwszy napad w życiu,
pacjent doznał urazu,
napad wystąpił w wodzie,
pacjent ma trudności z oddychaniem po napadzie,
napad wystąpił u kobiety w ciąży,
pacjent ma cukrzycę,
po napadzie długo nie odzyskuje prawidłowej świadomości.

Napad drgawkowy trwający co najmniej 5 minut lub powtarzające się napady bez odzyskania świadomości wymagają natychmiastowego leczenia jak stan padaczkowy. Nie czekaj, aż napad sam ustąpi.

Jak pomóc osobie podczas napadu?

Przy napadzie z drgawkami należy przede wszystkim zadbać o bezpieczeństwo.

Warto:

usunąć z otoczenia twarde i ostre przedmioty,
zabezpieczyć głowę czymś miękkim,
zanotować czas rozpoczęcia napadu,
po ustaniu drgawek ułożyć osobę na boku, jeśli oddycha prawidłowo,
pozostać z nią do odzyskania świadomości.

Nie należy:

wkładać niczego do ust,
próbować rozwierać szczęk,
przytrzymywać kończyn na siłę,
podawać jedzenia, wody lub leków do połknięcia podczas napadu i przed pełnym odzyskaniem świadomości.

Człowiek podczas napadu nie „połknie języka”.

Po ustaniu drgawek sprawdź oddech. Jeśli osoba nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, wezwij 112 lub 999, rozpocznij resuscytację i wykonuj polecenia dyspozytora; użyj AED, jeśli jest dostępny. Lek ratunkowy podawaj wyłącznie zgodnie z indywidualnym planem zaleconym przez lekarza, jeżeli zostałeś przeszkolony w jego stosowaniu.

Diagnostyka, EEG i rezonans

Jak diagnozuje się padaczkę?

Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na dokładnym opisie zdarzenia.

Lekarz pyta między innymi o:

okoliczności napadu,
czas trwania,
utratę świadomości,
ruchy kończyn,
zachowanie przed napadem,
zachowanie po napadzie,
wcześniejsze podobne epizody,
choroby neurologiczne,
przyjmowane leki,
używki.

Bardzo pomocna może być relacja świadka.

Po pierwszym podejrzanym napadzie ocena obejmuje również EKG, aby wykryć możliwe sercowe przyczyny podobnych objawów. Zależnie od sytuacji lekarz zleca badania krwi, w tym ocenę glukozy i zaburzeń metabolicznych.

Nagranie zdarzenia telefonem może dostarczyć lekarzowi cennych informacji, ale tylko wtedy, gdy nie opóźnia udzielania pierwszej pomocy ani wezwania ratowników i można je wykonać bezpiecznie.

Na czym polega badanie EEG?

EEG, czyli elektroencefalografia, rejestruje aktywność elektryczną mózgu.

Badanie może wykazać nieprawidłowości charakterystyczne dla zwiększonej skłonności do napadów.

Prawidłowy wynik EEG nie wyklucza jednak padaczki.

W zależności od sytuacji mogą być wykonywane:

standardowe EEG,
EEG po deprywacji snu,
długotrwałe monitorowanie EEG,
video-EEG.

Czy przy padaczce wykonuje się rezonans mózgu?

Często tak, zwłaszcza przy nowo rozpoznanych napadach ogniskowych lub podejrzeniu zmian strukturalnych.

Rezonans magnetyczny może pomóc wykryć między innymi:

zmiany po udarze,
guzy,
wady rozwojowe,
blizny w obrębie mózgu,
inne zmiany mogące powodować napady.

Zakres diagnostyki ustala neurolog.

Rezonans jest zalecany u większości osób z rozpoznaną padaczką; wyjątki dotyczą wybranych zespołów padaczkowych. Sam prawidłowy EEG nie jest powodem do rezygnacji z dalszej oceny.

Leczenie i regularne przyjmowanie leków

Jak leczy się padaczkę?

Podstawą leczenia jest zwykle farmakoterapia.

Leki przeciwpadaczkowe mają na celu zmniejszenie ryzyka kolejnych napadów.

Dobór preparatu zależy między innymi od:

rodzaju napadów,
typu padaczki,
wieku,
płci,
chorób współistniejących,
innych stosowanych leków,
planów dotyczących ciąży.

Leczenie powinno być dobrane indywidualnie.

Czy leki trzeba przyjmować regularnie?

Tak.

Nieregularne stosowanie leków może zwiększać ryzyko napadu.

Nie należy samodzielnie:

zmniejszać dawki,
pomijać dawek,
odstawiać leczenia.

Nagłe odstawienie niektórych leków może zwiększyć ryzyko napadów.

Zmiany leczenia powinny odbywać się po konsultacji z neurologiem.

Ryzyko napadów i skuteczność leczenia

Co może zwiększać ryzyko napadu?

U części pacjentów do czynników sprzyjających należą:

brak snu,
pomijanie leków,
nadmierne spożycie alkoholu,
odstawienie alkoholu,
silny stres,
gorączka,
infekcje.

W niektórych rodzajach padaczki znaczenie mogą mieć również migające światła, ale dotyczy to tylko części pacjentów.

Czy padaczka zawsze wymaga leczenia przez całe życie?

Nie zawsze.

U części osób po wieloletnim okresie bez napadów neurolog może rozważyć stopniowe odstawienie leczenia.

Decyzja zależy między innymi od:

rodzaju padaczki,
przyczyny,
wyników EEG,
wieku początku choroby,
czasu bez napadów.

Leków nie należy odstawiać samodzielnie.

Co to jest padaczka lekooporna?

O padaczce lekoopornej mówi się, gdy nie uzyskano trwałej wolności od napadów mimo odpowiednich prób leczenia dwoma dobrze tolerowanymi, właściwie dobranymi i stosowanymi schematami lekowymi — pojedynczo lub w połączeniu.

W takich przypadkach mogą być rozważane dodatkowe metody leczenia, w tym w wybranych sytuacjach:

leczenie operacyjne,
neurostymulacja,
specjalistyczne terapie prowadzone w ośrodkach zajmujących się leczeniem padaczki.

Prowadzenie pojazdów, ciąża i sport

Czy padaczka wpływa na prowadzenie samochodu?

Tak.

Napady mogą mieć istotne znaczenie dla bezpieczeństwa prowadzenia pojazdów.

Możliwość kierowania samochodem zależy między innymi od rodzaju napadów, czasu bez napadów i obowiązujących przepisów.

Pacjent powinien omówić tę kwestię z lekarzem.

Po napadzie nie prowadź pojazdu do czasu oceny lekarskiej i ustalenia, czy możesz bezpiecznie wrócić do kierowania zgodnie z obowiązującymi zasadami.

Czy kobieta z padaczką może zajść w ciążę?

Tak.

Wiele kobiet z padaczką może bezpiecznie planować ciążę, ale wymaga to odpowiedniego przygotowania.

Niektóre leki przeciwpadaczkowe mogą wpływać na rozwój płodu, dlatego leczenie warto omówić z neurologiem jeszcze przed zajściem w ciążę.

Nie należy samodzielnie odstawiać leków po stwierdzeniu ciąży.

Po stwierdzeniu ciąży skontaktuj się niezwłocznie z neurologiem i lekarzem prowadzącym ciążę, aby wspólnie ocenić leczenie.

Czy można uprawiać sport przy padaczce?

W wielu przypadkach tak.

Regularna aktywność fizyczna może być elementem zdrowego stylu życia.

Rodzaj aktywności powinien jednak uwzględniać ryzyko związane z ewentualną utratą świadomości.

Szczególnej ostrożności wymagają aktywności takie jak:

pływanie bez nadzoru,
wspinaczka,
sporty wysokościowe,
sporty motorowe.

Zakres ograniczeń warto omówić z lekarzem.

Jak przygotować się do konsultacji neurologicznej?

Na wizytę warto zabrać:

opis przebiegu napadu,
informację o czasie jego trwania,
relację świadka, jeśli jest dostępna,
nagranie zdarzenia, jeśli zostało wykonane,
listę przyjmowanych leków,
wcześniejsze wyniki EEG,
wyniki rezonansu lub tomografii,
dokumentację z hospitalizacji.

Warto również zapisać, czy przed napadem wystąpiły nietypowe objawy i jak długo trwał powrót do pełnej sprawności.

Najczęściej zadawane pytania – padaczka

Czy każdy napad drgawek oznacza padaczkę?

Nie.

Drgawki mogą mieć również inne przyczyny, dlatego pojedynczy epizod wymaga diagnostyki.

Czy można mieć padaczkę bez drgawek?

Tak.

Napady mogą objawiać się krótkimi zaburzeniami świadomości, automatyzmami, zaburzeniami czucia, widzenia lub innymi objawami bez drgawek całego ciała.

Czy prawidłowe EEG wyklucza padaczkę?

Nie.

EEG może być prawidłowe pomiędzy napadami.

Rozpoznanie zawsze opiera się również na obrazie klinicznym.

Czy podczas napadu trzeba wkładać coś do ust?

Nie.

Nie należy wkładać do ust żadnych przedmiotów ani próbować rozwierać szczęk.

Może to spowodować uraz osoby chorej lub pomagającej.

Czy padaczka jest dziedziczna?

Niektóre postacie mają istotne podłoże genetyczne, ale nie każda padaczka jest dziedziczna.

Ryzyko zależy od konkretnego rodzaju choroby.

Czy stres może wywołać napad?

U części pacjentów silny stres może zwiększać ryzyko wystąpienia napadu, ale sam stres nie jest zwykle przyczyną padaczki.

Czy alkohol ma znaczenie przy padaczce?

Tak.

Nadmierne spożycie alkoholu i szczególnie jego nagłe odstawienie mogą zwiększać ryzyko napadów.

Alkohol może także wpływać na działanie niektórych leków.

Czy z padaczki można wyrosnąć?

Niektóre zespoły padaczkowe wieku dziecięcego mogą ustępować wraz z wiekiem.

W innych przypadkach choroba ma charakter przewlekły.

Rokowanie zależy od rodzaju padaczki.

Padaczka – neurolog w Bydgoszczy

Napad padaczkowy nie zawsze oznacza gwałtowne drgawki i utratę przytomności. Powtarzające się „wyłączenia”, zaburzenia kontaktu, nietypowe ruchy albo krótkotrwałe zaburzenia czucia czy świadomości również mogą wymagać diagnostyki neurologicznej.

Jeżeli wystąpił pierwszy napad, potrzebna jest pilna ocena medyczna, a następnie diagnostyka neurologiczna. Przy trwającym pierwszym napadzie lub objawach alarmowych dzwoń pod 112 lub 999. Jeśli podobne epizody powtarzają się albo masz już rozpoznaną padaczkę i potrzebujesz kontroli leczenia, skonsultuj się z neurologiem w Bydgoszczy.

W OMEGA Medical Clinics możesz umówić konsultację neurologiczną w Bydgoszczy i omówić przebieg napadów, dotychczasowe wyniki badań oraz dalszą diagnostykę i leczenie.

Opis EEG, video-EEG, rezonansu, leczenia operacyjnego i neurostymulacji ma charakter informacyjny i nie oznacza dostępności wszystkich tych świadczeń w OMEGA Medical Clinics. Zakres badań, leczenie i ewentualne skierowanie do ośrodka specjalistycznego ustala neurolog. Pierwszy napad i objawy alarmowe wymagają pilnej pomocy medycznej, nie oczekiwania na planową wizytę.

Umów konsultację neurologiczną

Choroby i dolegliwości — baza wiedzy

Wszystkie choroby neurologiczne

Zobacz również: Stan po udarze i przemijające niedokrwienie mózgu (TIA) · Zawroty głowy