Rodzaje zawrotów głowy

Czym są zawroty głowy?

Termin „zawroty głowy” obejmuje kilka różnych rodzajów odczuć.

Pacjent może opisywać:

• wirowanie otoczenia,
• wrażenie obracania się własnego ciała,
• uczucie kołysania,
• zaburzenia równowagi,
• niestabilność podczas chodzenia,
• oszołomienie,
• uczucie „pustki w głowie”,
• wrażenie bliskiego omdlenia.

Dokładny sposób odczuwania dolegliwości jest ważny, ponieważ może pomóc lekarzowi ustalić ich możliwe źródło.

Czym różnią się zawroty układowe od nieukładowych?

Zawroty układowe, często określane jako vertigo, wiążą się zwykle z wyraźnym wrażeniem ruchu.

Pacjent może czuć, że:

• otoczenie wiruje,
• pokój się obraca,
• sam obraca się względem otoczenia.

Takie objawy często są związane z układem przedsionkowym odpowiedzialnym za równowagę.

Zawroty nieukładowe mogą być opisywane jako:

• niestabilność,
• kołysanie,
• oszołomienie,
• uczucie słabości,
• „miękkie nogi”,
• trudność z utrzymaniem równowagi.

Podział ten pomaga ukierunkować dalszą diagnostykę, ale sam opis objawów nie wystarcza do postawienia rozpoznania.

Przyczyny neurologiczne i objawy alarmowe

Czy zawroty głowy mogą być objawem choroby neurologicznej?

Tak.

Niektóre zawroty głowy mogą wynikać z zaburzeń w obrębie mózgu lub dróg nerwowych odpowiedzialnych za równowagę.

Możliwe przyczyny neurologiczne obejmują między innymi:

• udar,
• TIA,
• choroby demielinizacyjne,
• niektóre choroby móżdżku,
• neuropatie,
• migrenę przedsionkową.

Dlatego szczególnie ważna jest ocena objawów towarzyszących.

Kiedy zawroty głowy wymagają pilnej pomocy?

Natychmiastowej oceny medycznej wymagają nagłe zawroty, którym towarzyszą nowe objawy, takie jak:

• nagły niedowład ręki lub nogi,
• asymetria twarzy,
• zaburzenia mowy,
• trudności z rozumieniem mowy,
• nagłe podwójne widzenie,
• nagła utrata widzenia,
• bardzo silny ból głowy,
• znaczne zaburzenia chodzenia,
• utrata przytomności,
• nowe zaburzenia czucia,
• trudności z połykaniem.

Takie objawy mogą wskazywać między innymi na udar mózgu. Dzwoń pod 112 lub 999, również gdy objawy ustąpiły. Nie prowadź samodzielnie samochodu i nie czekaj na planową wizytę.

Nagłe, utrzymujące się silne wirowanie z nudnościami lub wymiotami i nową niestabilnością chodu może wymagać pilnego wykluczenia udaru, nawet bez niedowładu czy zaburzeń mowy. Szczególnie alarmująca jest niemożność samodzielnego stania lub chodzenia.

Konsultacja neurologiczna i wywiad

Kiedy zgłosić się do neurologa?

Konsultacja neurologiczna jest wskazana, jeśli:

• zawroty powtarzają się,
• utrzymują się przez dłuższy czas,
• nasilają się,
• pojawiają się zaburzenia równowagi,
• towarzyszą im bóle głowy,
• występują objawy neurologiczne,
• przyczyna dolegliwości nie jest jasna,
• wcześniejsze leczenie nie przyniosło poprawy.

Ważny jest również przebieg objawów – czy występują napadowo, czy stale oraz co je wywołuje.

Powyższe wskazania do konsultacji planowej nie dotyczą nagłych objawów alarmowych — w takim przypadku potrzebna jest pomoc doraźna.

Jak diagnozuje się zawroty głowy?

Diagnostyka rozpoczyna się od dokładnego wywiadu i badania.

Lekarz może zapytać:

• jak pacjent odczuwa zawroty,
• jak długo trwa pojedynczy epizod,
• jak często objawy się pojawiają,
• czy zależą od ruchu głowy,
• czy występują nudności,
• czy pojawiają się szumy uszne,
• czy doszło do pogorszenia słuchu,
• czy występują bóle głowy,
• jakie leki pacjent przyjmuje.

Następnie wykonywane jest badanie neurologiczne.

Rehabilitacja przedsionkowa i leki

Czym jest rehabilitacja przedsionkowa?

Rehabilitacja przedsionkowa obejmuje odpowiednio dobrane ćwiczenia wspomagające adaptację układu równowagi.

Może obejmować ćwiczenia:

• równowagi,
• stabilizacji wzroku,
• chodzenia,
• koordynacji,
• przyzwyczajania układu nerwowego do określonych bodźców.

Stosuje się ją szczególnie przy utrzymujących się zaburzeniach równowagi.

Ćwiczenia powinny być dobrane przez specjalistę z uwzględnieniem rozpoznania i ryzyka upadku.

Czy leki zawsze są potrzebne?

Nie.

W niektórych przyczynach zawrotów, takich jak BPPV, najważniejsze są odpowiednie manewry, a nie długotrwałe stosowanie leków.

Leki mogą być natomiast stosowane krótkotrwale przy silnych nudnościach lub w zależności od konkretnego rozpoznania.

Długotrwałe przyjmowanie leków tłumiących układ przedsionkowy nie zawsze jest korzystne i powinno odbywać się zgodnie z zaleceniem lekarza.

Podczas zawrotów nie prowadź pojazdów, nie pracuj na wysokości ani nie obsługuj maszyn. Usiądź lub połóż się w bezpiecznym miejscu i poproś o pomoc przy chodzeniu, jeśli jesteś niestabilny.

Stres, niskie ciśnienie i odwodnienie

Czy stres może powodować zawroty głowy?

Tak.

Stres i zaburzenia lękowe mogą powodować lub nasilać:

• oszołomienie,
• niestabilność,
• uczucie kołysania,
• napięcie,
• trudności z koncentracją.

Rozpoznanie takiej przyczyny powinno jednak nastąpić po odpowiedniej ocenie, a nie przez automatyczne przypisywanie zawrotów stresowi.

Czy zawroty głowy mogą być związane z niskim ciśnieniem?

Tak.

Spadek ciśnienia, szczególnie przy szybkim wstawaniu, może powodować:

• oszołomienie,
• ciemnienie przed oczami,
• osłabienie,
• uczucie bliskiego omdlenia.

Taki mechanizm różni się od typowego wirowania związanego z układem przedsionkowym.

Czy odwodnienie może powodować zawroty?

Tak.

Niedobór płynów może prowadzić do spadku ciśnienia i uczucia osłabienia lub niestabilności.

Zawroty związane z odwodnieniem mogą występować szczególnie podczas:

• upałów,
• gorączki,
• biegunki,
• wymiotów,
• intensywnego wysiłku.