Krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm – objawy, diagnostyka i korekcja w Bydgoszczy
Krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm należą do najczęstszych wad refrakcji, czyli zaburzeń sposobu, w jaki oko skupia światło na siatkówce. Mogą powodować nieostre widzenie z daleka, z bliska albo niezależnie od odległości, a także bóle głowy, zmęczenie oczu i trudności podczas pracy przy komputerze.
Wady refrakcji mogą występować pojedynczo albo jednocześnie. Przykładowo krótkowzroczności może towarzyszyć astygmatyzm.
Prawidłowo dobrana korekcja okularowa lub soczewkowa pozwala zwykle uzyskać wyraźne widzenie i zmniejszyć dolegliwości związane z nadmiernym wysiłkiem wzrokowym.
Czym są wady refrakcji?
W prawidłowo funkcjonującym oku promienie światła przechodzące przez rogówkę i soczewkę są skupiane na siatkówce.
Jeżeli układ optyczny oka nie skupia światła dokładnie na siatkówce, obraz staje się nieostry.
Taki stan określa się jako wadę refrakcji.
Do najczęstszych wad należą:
- krótkowzroczność,
- nadwzroczność,
- astygmatyzm.
Każda z nich ma nieco inny mechanizm i może powodować inne problemy z widzeniem.
Czym jest krótkowzroczność?
Krótkowzroczność, czyli miopia, jest wadą refrakcji, w której promienie światła skupiają się przed siatkówką zamiast dokładnie na niej.
W efekcie pacjent zazwyczaj dobrze widzi przedmioty znajdujące się blisko, natomiast obraz z większej odległości staje się nieostry.
Krótkowzroczność często pojawia się w dzieciństwie lub okresie dojrzewania i może zwiększać się wraz ze wzrostem gałki ocznej.
Jakie są objawy krótkowzroczności?
Najczęstsze objawy to:
- nieostre widzenie z daleka,
- trudności z odczytywaniem napisów znajdujących się w większej odległości,
- mrużenie oczu podczas patrzenia w dal,
- trudności z rozpoznawaniem twarzy z większej odległości,
- problemy z prowadzeniem samochodu, szczególnie po zmroku,
- bóle głowy,
- zmęczenie wzroku.
U dzieci objawem może być między innymi siadanie blisko telewizora albo problemy z odczytywaniem informacji z tablicy szkolnej.
Czym jest nadwzroczność?
Nadwzroczność, nazywana również dalekowzrocznością lub hyperopią, występuje wtedy, gdy promienie światła miałyby zostać skupione za siatkówką.
Młode osoby mogą przez pewien czas kompensować tę wadę dzięki akomodacji, czyli zdolności soczewki oka do zmiany swojej mocy optycznej.
Dlatego niewielka nadwzroczność może długo nie dawać wyraźnych objawów.
Przy większej wadzie lub wraz ze zmniejszaniem się zdolności akomodacji mogą pojawiać się problemy z widzeniem z bliska, a czasem również z daleka.
Jakie są objawy nadwzroczności?
Mogą występować:
- nieostre widzenie z bliska,
- szybsze zmęczenie podczas czytania,
- ból oczu po długotrwałej pracy z bliska,
- bóle głowy,
- uczucie napięcia wokół oczu,
- trudności z koncentracją podczas czytania,
- okresowe zamazywanie obrazu.
Przy większej nadwzroczności nieostre może być również widzenie z daleka.
Czym jest astygmatyzm?
Astygmatyzm jest wadą refrakcji wynikającą najczęściej z nierównomiernej krzywizny rogówki, rzadziej soczewki.
W prawidłowym oku powierzchnia rogówki ma stosunkowo regularny kształt. Przy astygmatyzmie jej krzywizna różni się w poszczególnych osiach.
Powoduje to, że światło nie jest skupiane w jednym punkcie.
Obraz może być nieostry lub zniekształcony zarówno z bliska, jak i z daleka.
Astygmatyzm może występować samodzielnie albo razem z krótkowzrocznością lub nadwzrocznością.
Jakie są objawy astygmatyzmu?
Najczęściej pojawiają się:
- zamazane widzenie,
- zniekształcenie obrazu,
- trudności z rozpoznawaniem drobnych szczegółów,
- mrużenie oczu,
- bóle głowy,
- zmęczenie oczu,
- pogorszenie jakości widzenia po zmroku,
- trudności podczas długiej pracy przy komputerze.
Niektórzy pacjenci opisują również światła jako rozciągnięte lub otoczone poświatą, szczególnie podczas jazdy samochodem nocą.
Czy można mieć kilka wad wzroku jednocześnie?
Tak.
Często występują połączenia takie jak:
- krótkowzroczność z astygmatyzmem,
- nadwzroczność z astygmatyzmem.
Każde oko może mieć również inną wartość wady.
Dlatego dobór korekcji powinien być poprzedzony dokładnym badaniem każdego oka osobno.
Co powoduje krótkowzroczność?
Na rozwój krótkowzroczności wpływają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe.
Znaczenie mogą mieć:
- występowanie krótkowzroczności u rodziców,
- wzrost długości gałki ocznej,
- duża ilość pracy z bliska,
- niewielka ilość czasu spędzanego na zewnątrz w okresie dzieciństwa.
Wysoka krótkowzroczność może wiązać się z większym ryzykiem niektórych chorób siatkówki i innych struktur oka, dlatego pacjenci z dużą wadą wymagają odpowiednich kontroli okulistycznych.
Co powoduje nadwzroczność?
Najczęściej jest związana z budową oka.
Może wynikać z:
- zbyt krótkiej gałki ocznej,
- niewystarczającej mocy optycznej rogówki lub soczewki.
U dzieci pewien stopień nadwzroczności może być fizjologiczny i zmieniać się wraz ze wzrostem oka.
Co powoduje astygmatyzm?
Astygmatyzm najczęściej wynika z indywidualnego kształtu rogówki.
Może mieć charakter:
- wrodzony,
- związany z naturalną budową oka,
- nabyty, np. w następstwie chorób rogówki, urazów lub zabiegów.
Istotne lub szybko zmieniające się wartości astygmatyzmu mogą wymagać dokładniejszej oceny rogówki.
Kiedy zgłosić się do okulisty?
Konsultacja jest wskazana, gdy pojawia się:
- pogorszenie ostrości wzroku,
- trudność z widzeniem z daleka,
- problemy z czytaniem,
- częste mrużenie oczu,
- bóle głowy związane z pracą wzrokową,
- zmęczenie oczu,
- pogorszenie jakości widzenia w nocy,
- częsta potrzeba zmiany okularów.
Do okulisty warto zgłosić się również wtedy, gdy wada wydaje się szybko zwiększać albo występuje znaczna różnica pomiędzy jednym a drugim okiem.
Nagłe pogorszenie widzenia, nowe błyski, nagły wysyp mętów albo cień lub „zasłona” w polu widzenia wymagają natychmiastowej oceny okulistycznej, najlepiej na ostrym dyżurze okulistycznym lub SOR. Nie należy traktować ich jak zwykłej zmiany wady ani czekać na planowy dobór okularów.
Jak diagnozuje się wady refrakcji?
Diagnostyka zwykle obejmuje kilka elementów.
Badanie ostrości wzroku
Pacjent odczytuje litery lub symbole znajdujące się na tablicy w określonej odległości.
Badanie pozwala ocenić jakość widzenia każdego oka.
Refraktometria
Badanie refrakcji umożliwia wstępne określenie rodzaju i wartości wady wzroku.
Może być wykonywane przy pomocy automatycznego refraktometru.
Dobór korekcji
Lekarz lub specjalista dobiera soczewki o odpowiedniej mocy i sprawdza, przy jakiej korekcji pacjent uzyskuje najlepszą ostrość widzenia.
Badanie po rozszerzeniu źrenic
W niektórych przypadkach, szczególnie u dzieci i młodych osób, okulista może zastosować krople czasowo wyłączające akomodację.
Pozwala to dokładniej określić rzeczywistą wartość wady, zwłaszcza przy podejrzeniu nadwzroczności.
Badanie okulistyczne
Ocena samej refrakcji nie zastępuje badania zdrowia oka.
Okulista może ocenić między innymi rogówkę, soczewkę, siatkówkę i nerw wzrokowy, aby wykluczyć inne przyczyny pogorszenia widzenia.
Jak koryguje się krótkowzroczność?
Najczęściej stosowane są:
- okulary,
- soczewki kontaktowe.
Do korekcji krótkowzroczności używa się soczewek o ujemnej mocy optycznej.
U wybranych dorosłych pacjentów możliwe jest również rozważenie zabiegów chirurgii refrakcyjnej po wcześniejszej kwalifikacji okulistycznej.
Jak koryguje się nadwzroczność?
Stosuje się przede wszystkim:
- okulary,
- soczewki kontaktowe.
W nadwzroczności wykorzystuje się soczewki o dodatniej mocy optycznej.
Zakres potrzebnej korekcji zależy między innymi od wieku pacjenta, wielkości wady oraz zdolności oka do akomodacji.
Jak koryguje się astygmatyzm?
Astygmatyzm może być korygowany za pomocą:
- okularów z korekcją cylindryczną,
- torycznych soczewek kontaktowych,
- w wybranych przypadkach zabiegów chirurgii refrakcyjnej.
Ważne jest nie tylko dobranie odpowiedniej mocy cylindra, ale również właściwej osi korekcji.
Czy wada wzroku może się zmieniać?
Tak.
Wartość wady może zmieniać się wraz z wiekiem.
Krótkowzroczność często postępuje w okresie dzieciństwa i dojrzewania.
W późniejszym wieku na jakość widzenia mogą wpływać również inne procesy, takie jak zmiany w soczewce oka czy rozwój prezbiopii.
Nagła lub znaczna zmiana refrakcji powinna być oceniona przez okulistę.
Czy okulary pogarszają wzrok?
Nie.
Prawidłowo dobrane okulary nie powodują pogorszenia wady.
Zmiany mocy okularów wynikają zazwyczaj z naturalnego rozwoju wady lub innych zmian zachodzących w oku, a nie z faktu korzystania z korekcji.
Czy siedzenie przed komputerem powoduje wadę wzroku?
Długotrwała praca przy komputerze może powodować zmęczenie wzroku, suchość oczu i okresowe zamazywanie obrazu.
U dzieci i młodzieży intensywna praca z bliska jest jednym z czynników związanych ze zwiększonym ryzykiem rozwoju i progresji krótkowzroczności.
Warto stosować regularne przerwy oraz dbać o odpowiednią ilość czasu spędzanego na zewnątrz.
Czy wady wzroku można całkowicie usunąć?
Okulary i soczewki kontaktowe korygują wadę, ale nie zmieniają budowy oka odpowiedzialnej za jej powstanie.
U części dorosłych pacjentów stabilną wadę można skorygować za pomocą odpowiednio dobranej metody chirurgii refrakcyjnej.
Możliwość wykonania zabiegu wymaga jednak wcześniejszej kwalifikacji.
Jak przygotować się do badania wzroku?
Na konsultację warto zabrać:
- aktualnie używane okulary,
- wcześniejsze recepty okularowe,
- informacje o soczewkach kontaktowych,
- wcześniejsze wyniki badań okulistycznych.
Warto poinformować lekarza również o:
- chorobach oczu występujących w rodzinie,
- wcześniejszych zabiegach okulistycznych,
- urazach oka,
- szybko zmieniającej się wadzie.
Jeśli planowane jest badanie po rozszerzeniu źrenic, przez pewien czas może występować pogorszenie widzenia z bliska oraz większa wrażliwość na światło.
Najczęściej zadawane pytania – krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm
Jak rozpoznać, czy mam krótkowzroczność?
Typowym objawem jest dobre widzenie z bliska przy jednoczesnym pogorszeniu ostrości wzroku z daleka.
Dokładne rozpoznanie wymaga jednak badania refrakcji.
Jaka jest różnica między krótkowzrocznością a nadwzrocznością?
Przy krótkowzroczności największy problem dotyczy zazwyczaj widzenia z daleka.
Przy nadwzroczności większy wysiłek może być potrzebny szczególnie podczas patrzenia z bliska, choć przy większej wadzie nieostre może być również widzenie z daleka.
Czy astygmatyzm oznacza, że widzę podwójnie?
Nie zawsze.
Astygmatyzm częściej powoduje rozmazanie lub zniekształcenie obrazu.
Niektórzy pacjenci mogą opisywać widziane kontury jako rozciągnięte lub posiadające dodatkowy cień.
Czy astygmatyzm może się pogłębiać?
Tak, jego wartość może się zmieniać.
Jeżeli astygmatyzm szybko narasta, okulista może zalecić dodatkową diagnostykę rogówki.
Czy trzeba cały czas nosić okulary?
To zależy od rodzaju i wielkości wady oraz potrzeb pacjenta.
Niektóre osoby wymagają stałej korekcji, a inne korzystają z okularów tylko podczas określonych czynności.
Sposób noszenia korekcji powinien być dobrany indywidualnie.
Czy zbyt słabe okulary są lepsze dla oka?
Nie należy celowo stosować nieprawidłowej korekcji bez wskazania specjalisty.
Zbyt słabe lub niewłaściwie dobrane okulary mogą powodować nieostre widzenie, zmęczenie wzroku i bóle głowy.
Czy można mieć astygmatyzm i krótkowzroczność jednocześnie?
Tak.
Jest to częsta sytuacja.
Wtedy korekcja uwzględnia zarówno moc sferyczną odpowiadającą za krótkowzroczność, jak i moc cylindryczną oraz oś astygmatyzmu.
Jak często badać wzrok?
Częstotliwość kontroli zależy od wieku, wielkości i stabilności wady, objawów oraz obecności innych chorób oczu.
Osoby z szybko zmieniającą się wadą lub dodatkowymi czynnikami ryzyka mogą wymagać częstszych badań.
Badanie wad wzroku – okulista w Bydgoszczy
Nieostre widzenie nie zawsze wynika wyłącznie z potrzeby zmiany okularów. Podobne objawy mogą występować również w innych chorobach oczu.
Jeżeli masz trudności z widzeniem z daleka lub z bliska, często mrużysz oczy, odczuwasz zmęczenie podczas pracy przy komputerze albo zauważasz pogorszenie jakości widzenia, warto skonsultować się z okulistą w Bydgoszczy.
W OMEGA Medical Clinics możesz umówić konsultację okulistyczną w Bydgoszczy i omówić z lekarzem występujące problemy ze wzrokiem oraz zakres potrzebnego badania i korekcji.
Opis metod korekcji, w tym chirurgii refrakcyjnej, ma charakter informacyjny i nie oznacza dostępności wszystkich tych świadczeń w OMEGA Medical Clinics. Zakres badania, sposób korekcji i ewentualne skierowanie do ośrodka zabiegowego ustala specjalista. Nagłe zaburzenia widzenia wymagają pilnej oceny, a nie oczekiwania na planowy dobór okularów.
