Retinopatia cukrzycowa – objawy, diagnostyka i leczenie w Bydgoszczy
Retinopatia cukrzycowa jest jednym z najczęstszych powikłań cukrzycy dotyczących narządu wzroku. Powstaje na skutek uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych siatkówki spowodowanego utrzymującym się przez dłuższy czas podwyższonym poziomem glukozy we krwi.
Choroba może przez wiele lat rozwijać się bez wyraźnych objawów. Pacjent może widzieć prawidłowo mimo obecności zmian w siatkówce, dlatego regularne badania okulistyczne są szczególnie ważne u osób chorujących na cukrzycę.
W bardziej zaawansowanych stadiach retinopatia cukrzycowa może prowadzić do pogorszenia ostrości wzroku, krwawień wewnątrz oka, obrzęku plamki, a w ciężkich przypadkach do trwałego uszkodzenia wzroku.
Czym jest retinopatia cukrzycowa?
Retinopatia cukrzycowa jest chorobą siatkówki rozwijającą się w przebiegu cukrzycy typu 1 lub typu 2.
Przewlekle podwyższone stężenie glukozy we krwi prowadzi do uszkodzenia niewielkich naczyń odżywiających siatkówkę.
Naczynia mogą:
- stawać się bardziej przepuszczalne,
- przeciekać,
- powodować drobne krwawienia,
- ulegać zamknięciu,
- prowadzić do niedokrwienia fragmentów siatkówki.
W zaawansowanym stadium organizm może próbować kompensować niedokrwienie poprzez tworzenie nowych naczyń krwionośnych. Są one jednak kruche i mogą łatwo pękać.
Jakie są rodzaje retinopatii cukrzycowej?
Najczęściej wyróżnia się dwa podstawowe etapy choroby.
Retinopatia nieproliferacyjna
Jest to wcześniejsza postać choroby.
W siatkówce mogą pojawiać się:
- mikrotętniaki,
- drobne krwotoczki,
- wysięki,
- zmiany w obrębie naczyń,
- obszary niedokrwienia.
W początkowym stadium pacjent może nie odczuwać żadnych objawów.
Retinopatia proliferacyjna
Jest to bardziej zaawansowana postać.
Na skutek niedokrwienia siatkówki powstają nowe, nieprawidłowe naczynia krwionośne.
Naczynia te są delikatne i mogą prowadzić do:
- krwawień do ciała szklistego,
- powstawania tkanki włóknistej,
- pociągania siatkówki,
- odwarstwienia siatkówki.
Retinopatia proliferacyjna wymaga szczególnie dokładnego monitorowania i leczenia.
Czym jest cukrzycowy obrzęk plamki?
Cukrzycowy obrzęk plamki może wystąpić na różnych etapach retinopatii cukrzycowej.
Dochodzi w nim do gromadzenia się płynu w obrębie plamki żółtej – centralnej części siatkówki odpowiedzialnej za ostre i szczegółowe widzenie.
Może powodować:
- pogorszenie ostrości wzroku,
- zamazanie obrazu,
- trudności z czytaniem,
- problemy z rozpoznawaniem szczegółów,
- zniekształcenie obrazu.
Obrzęk plamki jest jedną z głównych przyczyn pogorszenia widzenia u osób z cukrzycą.
Jakie są objawy retinopatii cukrzycowej?
We wczesnym stadium choroba bardzo często przebiega bezobjawowo.
Wraz z jej postępem mogą wystąpić:
- pogorszenie ostrości wzroku,
- zamazane widzenie,
- trudności z czytaniem,
- gorsze widzenie szczegółów,
- ciemne plamki w polu widzenia,
- „męty” przed oczami,
- okresowe pogorszenie widzenia,
- zniekształcenie obrazu,
- częściowa utrata pola widzenia.
Nagłe pojawienie się dużej liczby mętów lub gwałtowne pogorszenie widzenia może świadczyć między innymi o krwawieniu do wnętrza oka.
Czy retinopatia cukrzycowa może rozwijać się bez objawów?
Tak.
To jedna z najważniejszych cech tej choroby.
Zmiany w siatkówce mogą być obecne przez długi czas, zanim pacjent zauważy pogorszenie wzroku.
Dlatego brak objawów nie oznacza, że osoba z cukrzycą nie ma zmian okulistycznych.
Regularne badanie dna oka pozwala wykryć retinopatię wcześniej i odpowiednio zaplanować dalszą obserwację.
Dlaczego cukrzyca uszkadza wzrok?
Długotrwale podwyższony poziom glukozy wpływa niekorzystnie na ściany małych naczyń krwionośnych.
W siatkówce może prowadzić do:
- zwiększenia przepuszczalności naczyń,
- wycieku płynu,
- powstawania krwotoków,
- zamykania drobnych naczyń,
- niedokrwienia siatkówki.
Im dłużej trwa cukrzyca i im gorzej jest kontrolowana, tym większe jest ryzyko rozwoju zmian.
Kto jest najbardziej narażony na retinopatię cukrzycową?
Ryzyko wzrasta przede wszystkim wraz z czasem trwania cukrzycy.
Znaczenie mają również:
- niewłaściwa kontrola poziomu glukozy,
- podwyższona hemoglobina glikowana HbA1c,
- nadciśnienie tętnicze,
- zaburzenia lipidowe,
- choroby nerek,
- palenie papierosów,
- ciąża u kobiety chorującej na cukrzycę,
- inne powikłania naczyniowe cukrzycy.
Dobra kontrola cukrzycy i chorób współistniejących może zmniejszyć ryzyko rozwoju oraz progresji retinopatii.
Kiedy osoba z cukrzycą powinna zgłosić się do okulisty?
Każda osoba z rozpoznaną cukrzycą powinna mieć ustalony plan regularnych badań okulistycznych.
Nie należy czekać na pojawienie się pogorszenia widzenia.
Konsultacja jest szczególnie ważna, gdy pojawia się:
- nagłe pogorszenie ostrości wzroku,
- zamazanie obrazu,
- zniekształcenie widzenia,
- duża liczba nowych mętów,
- błyski światła,
- ciemna zasłona w polu widzenia,
- częściowa utrata pola widzenia.
Nagłe pogorszenie lub utrata widzenia, duża liczba nowych mętów, błyski albo ciemna „zasłona” w polu widzenia wymagają natychmiastowej oceny na ostrym dyżurze okulistycznym lub SOR. Nie czekaj na planową wizytę i nie prowadź samodzielnie samochodu.
Jak diagnozuje się retinopatię cukrzycową?
Podstawą jest dokładne badanie okulistyczne.
Zakres diagnostyki zależy od stopnia zaawansowania zmian i obecności objawów.
Badanie dna oka
Po rozszerzeniu źrenic okulista ocenia siatkówkę i jej naczynia.
Może stwierdzić między innymi:
- mikrotętniaki,
- krwotoczki,
- wysięki,
- obszary niedokrwienia,
- nieprawidłowe naczynia.
Badanie pozwala określić stopień zaawansowania choroby.
OCT siatkówki
Optyczna koherentna tomografia umożliwia bardzo dokładną ocenę warstw siatkówki.
Jest szczególnie przydatna w rozpoznawaniu i monitorowaniu cukrzycowego obrzęku plamki.
OCT może wykazać:
- zwiększoną grubość siatkówki,
- obecność płynu,
- torbielowate przestrzenie,
- zmiany w obrębie plamki.
Fotografia dna oka
Zdjęcia siatkówki pozwalają dokumentować zmiany i porównywać ich wygląd podczas kolejnych kontroli.
Angiografia fluoresceinowa
W określonych przypadkach lekarz może zalecić angiografię fluoresceinową.
Badanie pozwala dokładniej ocenić przepływ krwi w naczyniach siatkówki oraz wykrywać miejsca przecieku i niedokrwienia.
Jak leczy się retinopatię cukrzycową?
Sposób leczenia zależy od stopnia zaawansowania choroby.
We wczesnych stadiach podstawowe znaczenie może mieć obserwacja i odpowiednia kontrola cukrzycy.
W bardziej zaawansowanych przypadkach stosuje się leczenie okulistyczne.
Dlaczego kontrola cukrzycy jest tak ważna?
Dobra kontrola metaboliczna może zmniejszać ryzyko wystąpienia i progresji retinopatii.
Znaczenie ma szczególnie:
- utrzymywanie glikemii w zakresie zaleconym przez lekarza,
- kontrola HbA1c,
- leczenie nadciśnienia,
- kontrola cholesterolu i innych lipidów,
- leczenie chorób nerek,
- zaprzestanie palenia.
Postępowanie powinno być prowadzone wspólnie przez lekarza zajmującego się cukrzycą i okulistę.
Na czym polega leczenie iniekcjami doszklistkowymi?
W cukrzycowym obrzęku plamki oraz w niektórych bardziej zaawansowanych postaciach choroby mogą być stosowane leki podawane bezpośrednio do wnętrza oka.
Najczęściej są to preparaty wpływające na czynnik VEGF.
Celem leczenia jest:
- ograniczenie przeciekania naczyń,
- zmniejszenie obrzęku,
- zahamowanie powstawania nieprawidłowych naczyń,
- stabilizacja lub poprawa widzenia.
Leczenie może wymagać wielokrotnych iniekcji i regularnych kontroli OCT.
Kiedy stosuje się laseroterapię?
Laseroterapia może być stosowana szczególnie w bardziej zaawansowanych postaciach retinopatii.
W zależności od rodzaju zmian laser może być wykorzystywany do leczenia obszarów siatkówki zagrożonych powikłaniami.
Celem jest przede wszystkim zmniejszenie ryzyka dalszego pogarszania się choroby i wystąpienia poważnych powikłań.
Kiedy konieczna jest operacja?
W zaawansowanej retinopatii może być konieczna witrektomia.
Zabieg może być rozważany między innymi w przypadku:
- rozległego krwotoku do ciała szklistego,
- utrzymujących się zmętnień wewnątrz oka,
- trakcyjnego odwarstwienia siatkówki,
- poważnych powikłań proliferacyjnej retinopatii cukrzycowej.
Decyzję dotyczącą operacji podejmuje okulista po dokładnej ocenie stanu oka.
Czy retinopatię cukrzycową można wyleczyć?
Zmiany powstałe w siatkówce nie zawsze są odwracalne.
Celem leczenia jest przede wszystkim:
- zahamowanie rozwoju choroby,
- zmniejszenie obrzęku,
- ograniczenie ryzyka krwawień,
- ochrona aktualnej ostrości wzroku,
- zapobieganie poważnym powikłaniom.
Im wcześniej choroba zostanie rozpoznana, tym większa możliwość skutecznego ograniczenia jej dalszego postępu.
Jakie mogą być powikłania retinopatii cukrzycowej?
Zaawansowana choroba może prowadzić do:
- cukrzycowego obrzęku plamki,
- krwotoku do ciała szklistego,
- proliferacji nieprawidłowych naczyń,
- powstawania blizn wewnątrz oka,
- trakcyjnego odwarstwienia siatkówki,
- jaskry neowaskularnej,
- znacznego pogorszenia wzroku.
Nie wszystkie powikłania powodują od razu objawy, dlatego regularne kontrole pozostają istotne nawet przy prawidłowym widzeniu.
Czy retinopatii cukrzycowej można zapobiegać?
Nie zawsze można całkowicie zapobiec jej rozwojowi, szczególnie u osób chorujących na cukrzycę przez wiele lat.
Można jednak istotnie zmniejszać ryzyko jej wystąpienia i progresji.
Znaczenie mają:
- prawidłowa kontrola glikemii,
- regularne oznaczanie HbA1c,
- kontrola ciśnienia tętniczego,
- leczenie zaburzeń lipidowych,
- niepalenie papierosów,
- regularne badania okulistyczne,
- stosowanie się do zaleceń diabetologa i okulisty.
Jak przygotować się do badania okulistycznego?
Na wizytę warto zabrać:
- informacje o czasie trwania cukrzycy,
- ostatni wynik HbA1c,
- listę przyjmowanych leków,
- wcześniejsze wyniki badań okulistycznych,
- wyniki OCT lub zdjęcia dna oka, jeśli były wykonywane,
- informacje o innych powikłaniach cukrzycy.
Podczas badania może być konieczne rozszerzenie źrenic.
Po podaniu kropli przez pewien czas może występować większa wrażliwość na światło oraz pogorszenie widzenia z bliska.
Najczęściej zadawane pytania – retinopatia cukrzycowa
Czy każdy diabetyk będzie miał retinopatię?
Nie.
Ryzyko zwiększa się jednak wraz z czasem trwania cukrzycy oraz przy niewystarczającej kontroli poziomu glukozy.
Dlatego regularne badania okulistyczne są ważne również u osób, które nie mają żadnych objawów.
Czy retinopatia cukrzycowa pogarsza wzrok od razu?
Nie.
W początkowym stadium może rozwijać się bez zauważalnego wpływu na ostrość wzroku.
Objawy mogą pojawić się dopiero wtedy, gdy zmiany są bardziej zaawansowane lub obejmują plamkę.
Czy dobre wyniki cukru wykluczają retinopatię?
Nie całkowicie.
Dobra kontrola glikemii zmniejsza ryzyko, ale nie wyklucza zmian, szczególnie u osób długo chorujących na cukrzycę.
Czy retinopatia cukrzycowa może dotyczyć tylko jednego oka?
Zmiany mogą występować w obu oczach, ale ich nasilenie nie zawsze jest jednakowe.
Każde oko powinno być oceniane osobno.
Czy pogorszenie wzroku przy cukrzycy zawsze oznacza retinopatię?
Nie.
Osoby z cukrzycą mogą mieć również inne choroby oczu, takie jak zaćma, jaskra, AMD czy wady refrakcji.
Dlatego przy pogorszeniu widzenia potrzebna jest pełna ocena okulistyczna.
Czy laser poprawia wzrok?
Głównym celem laseroterapii retinopatii jest zazwyczaj ograniczenie ryzyka dalszej utraty wzroku i powikłań.
Efekt zależy od rodzaju i zaawansowania zmian.
Czy retinopatia cukrzycowa może prowadzić do ślepoty?
Zaawansowana i nieleczona retinopatia może prowadzić do znacznej, a czasem trwałej utraty wzroku.
Wczesne wykrywanie i odpowiednie leczenie istotnie zmniejszają ryzyko ciężkich powikłań.
Jak często osoba z cukrzycą powinna badać wzrok?
Częstotliwość badań ustala lekarz indywidualnie.
Zależy ona między innymi od typu i czasu trwania cukrzycy, obecności zmian w siatkówce, kontroli glikemii oraz innych czynników ryzyka.
Jeżeli retinopatia została już rozpoznana, kontrole mogą być potrzebne częściej.
Retinopatia cukrzycowa – diagnostyka okulistyczna w Bydgoszczy
Retinopatia cukrzycowa może długo nie powodować żadnych dolegliwości, dlatego osoby chorujące na cukrzycę powinny regularnie kontrolować stan siatkówki.
Jeżeli chorujesz na cukrzycę, ustal z okulistą w Bydgoszczy plan regularnych badań również wtedy, gdy widzisz prawidłowo. Nowe lub narastające zaburzenia widzenia wymagają wcześniejszej konsultacji. Przy nagłym pogorszeniu wzroku, nowych błyskach, licznych mętach lub „zasłonie” w polu widzenia zgłoś się natychmiast na ostry dyżur okulistyczny lub SOR.
W OMEGA Medical Clinics możesz umówić konsultację okulistyczną w Bydgoszczy i omówić z lekarzem stan wzroku, występujące objawy oraz zakres potrzebnej diagnostyki okulistycznej.
Opis OCT, angiografii, iniekcji doszklistkowych, laseroterapii i witrektomii ma charakter informacyjny i nie oznacza dostępności wszystkich tych świadczeń w OMEGA Medical Clinics. Zakres diagnostyki, sposób leczenia i ewentualne skierowanie do ośrodka specjalistycznego ustala okulista.
