Przyczyny, odwodnienie, diagnostyka i objawy alarmowe
Biegunka oznacza oddawanie luźnych lub wodnistych stolców częściej niż zwykle. Najczęściej ma charakter ostry i jest związana z infekcją przewodu pokarmowego, zatruciem pokarmowym albo działaniem leków. Jeżeli jednak utrzymuje się, regularnie nawraca albo towarzyszą jej krew w stolcu, utrata masy ciała czy silny ból brzucha, konieczna może być szersza diagnostyka.
Według NIDDK biegunka może wiązać się również z nagłym parciem na stolec, kurczami brzucha, nudnościami, a w niektórych infekcjach także z gorączką, wymiotami i krwią w kale.
Najważniejszym krótkoterminowym powikłaniem intensywnej biegunki jest odwodnienie i utrata elektrolitów. Jeżeli objawy są nasilone, utrzymują się lub ich przyczyna nie jest jasna, warto skonsultować się z internistą w Bydgoszczy.
Szybkiej oceny wymagają szczególnie:
U dorosłego NIDDK zaleca również szybszą konsultację przy co najmniej 6 luźnych stolcach w ciągu doby lub biegunce utrzymującej się ponad 2 dni.
Konsultację z internistą w Bydgoszczy warto rozważyć, jeżeli:
Internista może ocenić, czy najbardziej prawdopodobna jest infekcja, nietolerancja pokarmowa, działanie leku czy przewlekła choroba jelit oraz zdecydować o potrzebnych badaniach.
Jeżeli natomiast pojawia się krew w kale, czarny stolec, silny ból brzucha, ciężkie odwodnienie albo niemożność przyjmowania płynów, potrzebna jest szybsza pomoc medyczna.
Najczęściej przyjmuje się, że biegunka oznacza oddawanie luźnych lub wodnistych stolców co najmniej 3 razy na dobę albo wyraźnie częściej niż jest to normalne dla danej osoby.
Istotna jest więc nie tylko liczba wypróżnień, ale również:
Jednorazowy luźniejszy stolec nie musi oznaczać choroby.
Do najczęstszych przyczyn należą:
NIDDK wskazuje wirusowe zapalenie żołądka i jelit, zatrucia pokarmowe oraz działania uboczne leków jako główne przyczyny ostrej biegunki.
Infekcja wirusowa przewodu pokarmowego może powodować:
Największym zagrożeniem jest wtedy odwodnienie.
U większości zdrowych dorosłych łagodna infekcja ustępuje bez specjalistycznego leczenia, ale przebieg zależy od wieku, chorób przewlekłych i nasilenia objawów.
Nagłe objawy po posiłku mogą sugerować:
Jeżeli kilka osób po tym samym posiłku ma podobne dolegliwości, zatrucie pokarmowe staje się bardziej prawdopodobne.
Skurczowy ból brzucha często występuje przy infekcji jelitowej.
Niepokojący jest natomiast ból:
NIDDK zaleca szybką konsultację przy biegunce połączonej z silnym bólem brzucha lub odbytnicy.
Gorączka może występować przy infekcjach przewodu pokarmowego.
Wyższa gorączka, szczególnie razem z:
powinna skłonić do szybszej konsultacji lekarskiej.
Takie połączenie istotnie zwiększa ryzyko odwodnienia.
Organizm traci wtedy płyny zarówno:
Jeżeli pacjent nie jest w stanie wypić wystarczającej ilości płynów, potrzebna jest szybka ocena lekarska.
Niepokojące mogą być:
Takie objawy odwodnienia wymienia NIDDK.
Im bardziej nasilona biegunka, tym większe znaczenie ma regularne uzupełnianie płynów.
Podczas wodnistej biegunki organizm traci nie tylko wodę, ale również elektrolity.
Przy większych stratach mogą pojawiać się:
Dlatego przy nasilonych objawach stosuje się doustne płyny nawadniające zawierające odpowiednią ilość wody i elektrolitów.
To ważny objaw alarmowy.
Krwista biegunka może występować między innymi przy:
NIDDK zaleca szybką konsultację przy stolcach zawierających świeżą krew, ropę albo przy stolcu czarnym i smolistym.
Czarny, smolisty stolec może oznaczać obecność strawionej krwi pochodzącej z górnej części przewodu pokarmowego.
Nie należy traktować go jak zwykłej zmiany koloru stolca.
Jeżeli występuje bez oczywistego wyjaśnienia i szczególnie jeśli towarzyszą mu:
wymaga pilnej oceny.
Niewielka ilość śluzu może wystąpić przy infekcji lub podrażnieniu jelita.
Duża ilość śluzu, szczególnie razem z:
może wymagać dokładniejszej diagnostyki.
Antybiotyki mogą zmieniać naturalną florę jelitową i powodować luźniejsze stolce.
W niektórych przypadkach po antybiotykoterapii może jednak rozwinąć się również poważniejsze zakażenie przewodu pokarmowego.
Szczególnie ważne są:
NIDDK wskazuje osoby aktualnie stosujące antybiotyki jako grupę, u której biegunka wymaga większej czujności.
Tak.
Poza antybiotykami biegunka może być działaniem niepożądanym wielu innych preparatów.
Znaczenie mogą mieć również płynne leki zawierające niektóre alkohole cukrowe, takie jak:
Jeżeli objawy zaczęły się po rozpoczęciu nowego leczenia, warto powiedzieć o tym lekarzowi.
Nie należy jednak samodzielnie odstawiać ważnych leków.
Nietolerancja laktozy może powodować:
Dolegliwości pojawiają się zwykle po produktach zawierających laktozę.
NIDDK wymienia nietolerancję laktozy wśród możliwych przyczyn przewlekłych lub nawracających biegunek.
U części osób problemy mogą powodować:
NIDDK wskazuje również nietolerancję fruktozy oraz nadmierne spożycie alkoholi cukrowych jako możliwe przyczyny biegunki.
Celiakia może powodować:
NIDDK wymienia celiakię wśród chorób przewodu pokarmowego prowadzących do przewlekłej biegunki.
Jeżeli istnieje podejrzenie celiakii, nie należy wprowadzać diety bezglutenowej przed wykonaniem odpowiedniej diagnostyki.
Choroba Crohna może powodować:
NIDDK wymienia chorobę Crohna jako jedną z możliwych przyczyn przewlekłej biegunki.
Długotrwałe objawy wymagają więc szerszej diagnostyki niż typowa infekcja.
Może powodować:
Jest to jedna z chorób zapalnych jelit wymienianych przez NIDDK wśród przyczyn przewlekłej biegunki.
Szczególnie charakterystyczne może być nawracające połączenie biegunki i krwi w kale.
U części osób występują przewlekłe lub nawracające:
Przyczyna nie polega wtedy na ostrej infekcji.
NIDDK zalicza zaburzenia interakcji jelito–mózg do grupy problemów mogących powodować przewlekłe biegunki.
Przed rozpoznaniem IBS trzeba jednak zwrócić uwagę na objawy alarmowe.
Taki wzorzec może występować w zaburzeniach czynnościowych jelit, ale nie tylko.
Jeżeli jednocześnie pojawiają się:
potrzebna jest dalsza diagnostyka.
Objawy wybudzające pacjenta ze snu wymagają większej uwagi niż typowe dolegliwości związane wyłącznie z porą posiłków czy stresem.
Nocne biegunki mogą wskazywać na chorobę organiczną jelit i powinny być omówione z lekarzem.
Jeżeli pacjent chudnie bez celowej zmiany diety, należy poszukać przyczyny.
Przewlekła biegunka może powodować zaburzenia wchłaniania i utratę masy ciała.
Możliwe są między innymi:
Przy ostrej infekcji krótkotrwałe zmniejszenie apetytu jest częste.
Jeżeli jednak brak apetytu utrzymuje się razem z:
warto przeprowadzić szerszą diagnostykę.
Takie połączenie może występować przy:
NIDDK wskazuje wzdęcia, zmiany apetytu, gazy i luźne stolce jako możliwe objawy zaburzonego wchłaniania.
Niedawna podróż zagraniczna jest ważną informacją dla lekarza.
W zależności od miejsca pobytu możliwe są:
NIDDK wskazuje pytania o ostatnie podróże jako istotny element diagnostyki przy przedłużającej się biegunce.
Stres może nasilać pracę przewodu pokarmowego.
U części osób przed:
pojawia się nagłe parcie na stolec lub biegunka.
Jeżeli jednak objawy występują regularnie albo pojawiają się także bez stresu, warto wykluczyć inne przyczyny.
Krótka infekcja często ustępuje samoistnie.
NIDDK podaje, że przy biegunce trwającej krócej niż około 7 dni i bez objawów alarmowych ustalanie dokładnej przyczyny często nie jest konieczne.
U dorosłych konsultacji wymaga jednak biegunka utrzymująca się ponad 2 dni, jeśli jest nasilona lub towarzyszą jej inne niepokojące objawy.
Jeżeli luźne stolce utrzymują się przez dłuższy czas lub stale nawracają, trzeba brać pod uwagę przyczyny inne niż krótka infekcja.
Mogą to być:
Nie zawsze.
Lekarz może zlecić badanie stolca, jeżeli:
NIDDK wskazuje, że badanie kału może służyć do wykrywania krwi, bakterii, pasożytów i innych nieprawidłowości.
W zależności od obrazu lekarz może rozważyć badania pomagające ocenić:
NIDDK wskazuje, że badania krwi mogą pomóc wykryć zarówno niektóre przyczyny biegunki, jak i jej powikłania, np. odwodnienie.
Nie przy typowej krótkotrwałej biegunce infekcyjnej.
Badanie może być rozważane w diagnostyce przewlekłych objawów, szczególnie gdy występują:
O wskazaniach decyduje lekarz na podstawie całego obrazu klinicznego.
Podczas konsultacji internista w Bydgoszczy może zapytać:
Badanie może obejmować także ocenę nawodnienia i brzucha.
Podstawowym postępowaniem jest:
NIDDK wskazuje zastępowanie utraconych płynów i elektrolitów jako podstawę postępowania w ostrej biegunce.
Nie ma potrzeby rutynowego głodzenia.
Jeżeli pacjent toleruje jedzenie, może stopniowo spożywać lekkie posiłki.
Najważniejsze jest prawidłowe nawodnienie.
Nie w każdej sytuacji.
Szczególnej ostrożności wymagają przypadki, gdy występują:
Dlatego przy nasilonych objawach sposób leczenia najlepiej ustalić z lekarzem.
Ryzyko powikłań jest większe między innymi u:
NIDDK szczególnie wskazuje osoby powyżej 65. roku życia, kobiety w ciąży, osoby leczone antybiotykami i pacjentów z obniżoną odpornością jako grupy wymagające większej czujności.
Najczęściej przyjmuje się co najmniej 3 luźne lub wodniste stolce na dobę albo wyraźnie częstsze wypróżnienia niż zwykle.
Najczęstsze przyczyny to infekcje wirusowe, zatrucia pokarmowe i działania niepożądane leków.
Tak. Szczególnie przy częstych wodnistych stolcach oraz współistniejących wymiotach.
Możliwe są silne pragnienie, suche usta, mniejsza ilość moczu, ciemny mocz, osłabienie i zawroty głowy.
Wymaga oceny lekarskiej, ponieważ może występować przy poważniejszych infekcjach lub chorobach jelit.
Tak. Biegunka może być działaniem niepożądanym antybiotykoterapii, a w niektórych przypadkach po antybiotyku może rozwinąć się również poważniejsze zakażenie jelit.
Tak. Często występują również wzdęcia, gazy i bóle brzucha.
Tak. Celiakia należy do możliwych przyczyn przewlekłej biegunki i zaburzeń wchłaniania.
Szczególnie gdy długo się utrzymuje, pojawia się krew, utrata masy ciała, nawracający ból lub istnieje podejrzenie infekcji wymagającej identyfikacji.
Gdy objawy są nasilone, utrzymują się, nawracają, powodują osłabienie lub odwodnienie albo współistnieją z gorączką, krwią w stolcu, bólem brzucha czy utratą masy ciała.
Najważniejszym krótkoterminowym powikłaniem intensywnej biegunki jest odwodnienie i utrata elektrolitów. Jeżeli objawy są nasilone, utrzymują się lub ich przyczyna nie jest jasna, warto skonsultować się z internistą w Bydgoszczy.
Sprawdź konsultacje internistyczne
Rejestracja On-line
Wybierz portal, przez który chcesz umówić wizytę.
