Kiedy ból gardła wymaga pilnej pomocy?
Natychmiastowej pomocy wymaga ból gardła połączony z:
- trudnością w oddychaniu,
- niemożnością przełknięcia płynów,
- ślinieniem wynikającym z problemu z połykaniem,
- świstem lub wysokim dźwiękiem podczas oddychania,
- bardzo szybkim pogarszaniem się stanu ogólnego.
Pilnej konsultacji wymaga również bardzo wysoka gorączka, odwodnienie albo znaczne osłabienie. Przy nasilonych objawach lekarz powinien wykluczyć między innymi ropień okołomigdałkowy lub inne powikłanie ropne.
Przy duszności, niemożności przełknięcia śliny lub gwałtownym pogorszeniu stanu dzwoń pod 112 albo zgłoś się natychmiast po pomoc. Nie czekaj na planową konsultację.
Do jakiego lekarza się zgłosić?
Jeżeli ból gardła jest krótkotrwały i towarzyszy typowemu przeziębieniu, często wystarcza obserwacja.
Do laryngologa warto zgłosić się szczególnie wtedy, gdy:
- ból regularnie nawraca,
- utrzymuje się mimo poprawy pozostałych objawów,
- towarzyszy mu przewlekła chrypka,
- pojawiają się trudności w przełykaniu,
- występuje uczucie przeszkody lub guzka w gardle,
- problem dotyczy nawracających zapaleń migdałków.
Pierwszą ocenę może wykonać również lekarz rodzinny lub internista.
Sprawdź konsultacje laryngologiczne →
Czym jest ból gardła?
Ból gardła oznacza pieczenie, drapanie, kłucie lub bolesność odczuwaną w gardle, często nasilającą się podczas połykania.
Mogą mu towarzyszyć:
- zaczerwienienie gardła,
- powiększenie migdałków,
- uczucie suchości,
- chrypka,
- kaszel,
- powiększone węzły chłonne szyi.
Ból gardła jest objawem, a nie jedną konkretną chorobą.
Jakie inne objawy mogą towarzyszyć bólowi gardła?
W infekcji wirusowej często występują również:
- katar,
- kaszel,
- chrypka,
- ból mięśni,
- uczucie rozbicia.
Przy paciorkowcowym zapaleniu gardła częstsze są:
- gorączka,
- silny ból przy przełykaniu,
- zaczerwienione i powiększone migdałki,
- nalot na migdałkach,
- bolesne węzły chłonne z przodu szyi.
Sam wygląd gardła nie pozwala jednak pewnie odróżnić infekcji wirusowej od bakteryjnej.
Jakie mogą być przyczyny bólu gardła?
Infekcje wirusowe
To najczęstsza przyczyna. Większość ostrych bólów gardła ma charakter wirusowy i ustępuje samoistnie.
Paciorkowcowe zapalenie gardła
Jest wywoływane przez bakterie Streptococcus grupy A. Jest rzadsze niż infekcje wirusowe.
Zapalenie migdałków
Może mieć przyczynę wirusową lub bakteryjną i powodować ból gardła, trudności przy przełykaniu oraz powiększenie migdałków.
Zapalenie krtani
Ból lub podrażnienie gardła mogą towarzyszyć chrypce i zapaleniu krtani.
Mononukleoza
Może powodować silny ból gardła, powiększenie migdałków i węzłów chłonnych oraz znaczne zmęczenie.
Czynniki drażniące
Palenie tytoniu, suche powietrze, intensywne używanie głosu czy kontakt z drażniącymi substancjami mogą powodować ból bez infekcji.
Jak wygląda diagnostyka?
Lekarz ocenia gardło, migdałki, jamę ustną i węzły chłonne szyi oraz pyta o czas trwania i charakter objawów.
Przy podejrzeniu infekcji paciorkowcowej może zostać wykorzystany test w kierunku paciorkowca lub wymaz z gardła.
Do oceny prawdopodobieństwa zakażenia bakteryjnego lekarz może wykorzystywać skale kliniczne, takie jak Centor lub FeverPAIN. Uwzględniają one między innymi gorączkę, nalot na migdałkach, brak kaszlu i bolesność węzłów chłonnych.
Nie każdy ból gardła wymaga wymazu lub antybiotyku.
Co można zrobić przed wizytą?
Przy łagodnym ostrym bólu gardła warto:
- odpowiednio dużo pić,
- odpoczywać,
- unikać dymu tytoniowego i innych substancji drażniących,
- stosować leczenie przeciwbólowe odpowiednie dla danej osoby.
Większość ostrych bólów gardła ustępuje w około tydzień bez antybiotyku.
Nie należy przyjmować pozostałych po wcześniejszym leczeniu antybiotyków ani rozpoczynać antybiotykoterapii bez oceny wskazań.
Jak wygląda leczenie?
Leczenie zależy od przyczyny.
Przy infekcji wirusowej stosuje się przede wszystkim leczenie objawowe i odpowiednie nawodnienie.
Antybiotyki nie są potrzebne przy większości ostrych bólów gardła. O potrzebie antybiotyku decyduje lekarz na podstawie objawów i, gdy są wskazane, wyników badań.
Jeżeli potwierdzona lub bardzo prawdopodobna jest infekcja paciorkowcowa, lekarz może zalecić odpowiedni antybiotyk.
Przy ropniu lub innym powikłaniu sposób leczenia jest inny i może wymagać pilnej opieki specjalistycznej.
Na co zwrócić uwagę?
Przydatne jest ustalenie:
- jak długo trwa ból,
- czy rozpoczął się nagle,
- czy występuje gorączka,
- czy pojawił się kaszel lub katar,
- czy boli głównie podczas przełykania,
- czy na migdałkach widoczny jest nalot,
- czy szyja jest bolesna lub pojawiły się powiększone węzły,
- czy objawy regularnie nawracają.
Nagły początek, gorączka, powiększone węzły chłonne z przodu szyi i nalot na migdałkach zwiększają prawdopodobieństwo infekcji paciorkowcowej, ale nie wystarczają samodzielnie do jej rozpoznania.
Jak przygotować się do konsultacji?
Zapisz czas trwania bólu i gorączki oraz nazwy stosowanych leków. Zabierz wcześniejsze wyniki wymazów lub testów paciorkowcowych, jeśli je masz. Wskazówki, jakie objawy obserwować, znajdziesz w sekcji „Na co zwrócić uwagę?”.
