Kiedy ból pięty wymaga pilnej pomocy
Większość bólów pięty można początkowo obserwować i diagnozować planowo. Inaczej jest po urazie lub wtedy, gdy objawy sugerują poważniejsze uszkodzenie.
Pilnej pomocy należy szukać, gdy:
- po urazie pojawił się bardzo silny ból,
- nie można chodzić ani obciążyć stopy,
- stopa lub okolica pięty zmieniła kształt,
- podczas urazu było słychać trzask, „strzał” albo zgrzyt,
- pojawił się duży obrzęk lub rozległy siniak,
- nie można stanąć na palcach,
- ból powoduje omdlenie, silne zawroty głowy lub nudności.
Taki obraz może występować między innymi przy złamaniu kości piętowej, złamaniu w obrębie stawu skokowego albo zerwaniu ścięgna Achillesa.
Pilnej konsultacji wymaga również gorąca, mocno obrzęknięta i bardzo bolesna stopa lub pięta, szczególnie gdy towarzyszy temu gorączka albo dreszcze. Trzeba wtedy wykluczyć zakażenie lub inny ostry proces zapalny.
Do jakiego lekarza się zgłosić
Jeżeli ból pięty utrzymuje się, regularnie powraca lub ogranicza chodzenie, odpowiednim specjalistą jest ortopeda.
Warto zaplanować konsultację, gdy:
- ból jest silny,
- uniemożliwia normalną aktywność,
- stopniowo się nasila,
- regularnie powraca,
- nie poprawia się mimo ograniczenia przeciążenia,
- występuje obrzęk,
- dolegliwość pojawiła się po urazie,
- występuje mrowienie lub utrata czucia.
Konsultacja jest wskazana także wtedy, gdy ból nie poprawia się po około 2 tygodniach prostego postępowania domowego.
Pomocna może być również konsultacja fizjoterapeuty lub specjalisty zajmującego się biomechaniką stopy.
Jeżeli pacjent ma cukrzycę, ból stopy i pięty wymaga większej ostrożności, ponieważ problemy dotyczące stóp mogą mieć w tej grupie większe znaczenie kliniczne.
Konsultacje ortopedyczne w Bydgoszczy →
Czym jest ból pięty
W okolicy pięty znajdują się kość piętowa, rozcięgno podeszwowe, ścięgno Achillesa, kaletki, nerwy i tkanka tłuszczowa amortyzująca nacisk. Ból pod piętą może dotyczyć rozcięgna, a z tyłu — Achillesa lub otaczających tkanek. Po urazie trzeba uwzględnić także uszkodzenie kości lub ścięgna.
Charakter bólu i objawy towarzyszące
Ważne jest, czy ból pojawił się po urazie, zmianie obuwia, zwiększeniu liczby treningów, długim chodzeniu lub staniu. Określ, czy boli pod piętą czy z tyłu i czy dolegliwości nasilają się rano, po odpoczynku albo przy wspięciu na palce.
Ból pierwszych kroków po śnie lub dłuższym siedzeniu, częściowo ustępujący po rozchodzeniu i wracający po dłuższym obciążeniu, jest charakterystyczny dla przeciążenia rozcięgna podeszwowego. Mogą mu towarzyszyć sztywność, tkliwość i ból łuku stopy. Ból z tyłu pięty może obejmować również okolicę kostki i łydki. Powiedz lekarzowi o obrzęku, zaczerwienieniu, siniaku, ograniczeniu wspięcia na palce, mrowieniu lub drętwieniu.
Jakie mogą być przyczyny bólu pięty
Przeciążenie rozcięgna podeszwowego
To jedna z najczęstszych przyczyn bólu pod piętą.
Rozcięgno podeszwowe jest mocnym pasmem tkanki przebiegającym od kości piętowej w stronę palców i wspierającym łuk stopy.
Przeciążenie tej struktury może powodować ból szczególnie przy pierwszych krokach po odpoczynku.
Do czynników zwiększających obciążenie należą między innymi:
- dużo chodzenia lub stania,
- bieganie,
- trening na twardej nawierzchni,
- nagłe zwiększenie aktywności,
- słabo amortyzujące obuwie,
- nadmierna masa ciała,
- napięte mięśnie łydki.
Przeciążenie ścięgna Achillesa
Ścięgno Achillesa łączy mięśnie łydki z kością piętową.
Przeciążenie może powodować ból:
- z tyłu pięty,
- w okolicy kostki,
- czasami również w dolnej części łydki.
Dolegliwości mogą nasilać się podczas chodzenia, biegania lub wspinania na palce.
Zapalenie kaletki
Podrażnienie kaletki może powodować tępy ból, obrzęk oraz zaczerwienienie okolicy pięty.
Złamanie kości piętowej
Najczęściej wiąże się z urazem. Typowe mogą być:
- nagły silny ból,
- obrzęk,
- siniak,
- problem z obciążeniem stopy.
Taki uraz wymaga szybkiej diagnostyki.
Zerwanie ścięgna Achillesa
Może wystąpić podczas gwałtownego ruchu lub aktywności sportowej.
Pacjent może usłyszeć charakterystyczny trzask lub poczuć, jakby ktoś uderzył go z tyłu w łydkę lub piętę. Później pojawiają się trudności podczas chodzenia i wspięcia na palce.
Zmiany przeciążeniowe związane z budową stopy
Płaskostopie, wysoki łuk stopy lub napięte mięśnie łydki mogą zwiększać obciążenie rozcięgna podeszwowego i sprzyjać powstawaniu bólu.
Ból związany z układem nerwowym
Jeżeli bólowi towarzyszą mrowienie, drętwienie lub pieczenie, źródło dolegliwości może obejmować także ucisk lub podrażnienie nerwu.
Choroby zapalne
Nagły, silny, czerwony i gorący obrzęk stopy może występować między innymi w chorobach zapalnych lub dnie moczanowej. Podobny obraz może jednak wystąpić przy zakażeniu, dlatego nie należy rozpoznawać przyczyny samodzielnie.
Choroba Severa u dzieci i młodzieży
U aktywnych fizycznie dzieci w okresie wzrastania jedną z częstszych przyczyn bólu pięty jest przeciążenie chrząstki wzrostowej kości piętowej, określane jako choroba Severa.
Jak wygląda diagnostyka bólu pięty
Lekarz pyta o przebieg bólu, uraz, obciążenia, obuwie i choroby przewlekłe. Ocenia chód, ustawienie stopy, bolesność, ruch stawu skokowego, napięcie łydki, funkcję Achillesa i możliwość wspięcia na palce. Typowe przeciążenie rozcięgna podeszwowego można często wstępnie ocenić na podstawie objawów i badania. Po urazie z podejrzeniem złamania potrzebne może być RTG; w innych sytuacjach dobiera się USG, rezonans lub inne badanie. Obrazowanie nie jest konieczne u każdego pacjenta.
Jak wygląda leczenie bólu pięty
Leczenie zależy od przyczyny.
Przy przeciążeniu rozcięgna podeszwowego podstawą jest zazwyczaj postępowanie zachowawcze, które może obejmować:
- modyfikację aktywności,
- rozciąganie,
- odpowiednie obuwie,
- wkładki lub podpiętki,
- fizjoterapię,
- odpowiednio dobrane leczenie przeciwbólowe.
Jeżeli objawy nie ustępują, specjalista może rozważyć dalsze metody leczenia. W uporczywych przypadkach można rozważyć między innymi fizjoterapię, indywidualne wkładki, szyny nocne, a w wybranych sytuacjach inne procedury, takie jak terapia falą uderzeniową lub iniekcje. Leczenie operacyjne stosuje się rzadziej.
Przy przeciążeniu ścięgna Achillesa leczenie również zwykle rozpoczyna się od modyfikacji aktywności i rehabilitacji.
Złamanie kości piętowej lub zerwanie ścięgna Achillesa wymagają natomiast zupełnie innego postępowania i odpowiedniej oceny ortopedycznej.
Nie powinno się więc wybierać metody leczenia wyłącznie na podstawie określenia „ból pięty”.
Co można zrobić przed wizytą
Jeżeli nie występują objawy alarmowe, można przez pewien czas zmniejszyć obciążenie bolesnej pięty.
Warto:
- ograniczyć długie chodzenie i stanie,
- zrobić przerwę od biegania lub innych aktywności wywołujących ból,
- stosować chłodny okład przez materiał do około 20 minut,
- nosić wygodne obuwie z odpowiednią amortyzacją,
- unikać chodzenia boso po twardych powierzchniach,
- rozważyć miękką wkładkę lub podpiętek,
- delikatnie rozciągać stopę i łydkę, jeśli nie powoduje to nasilania bólu.
Nie należy próbować „rozbiegać” ostrego bólu ani kontynuować treningów mimo narastających dolegliwości.
Jak przygotować się do konsultacji
Zanotuj początek bólu, jego lokalizację i związek z aktywnością lub odpoczynkiem. Powiedz o rodzaju obuwia, pracy, sporcie i chorobach przewlekłych, w tym cukrzycy. Zabierz wcześniej wykonane badania; nowych badań obrazowych nie trzeba wykonywać samodzielnie przed konsultacją.
