Kiedy ból przy przełykaniu wymaga pilnej pomocy?
Natychmiastowej pomocy należy szukać, jeśli pacjent:
- nie może przełknąć płynów lub śliny,
- zaczyna się ślinić z powodu niemożności przełykania,
- ma trudności z oddychaniem,
- wydaje wysoki, świszczący dźwięk podczas oddychania,
- szybko się pogarsza.
Pilnej oceny wymaga również ból połączony z odwodnieniem, bardzo wysoką gorączką lub znacznym osłabieniem.
Jeżeli występuje rzeczywista dysfagia, czyli uczucie zatrzymywania się pokarmu, krztuszenie albo trudność w połykaniu pokarmów lub płynów, nie należy traktować problemu jak zwykłego bólu gardła.
Przy duszności, niemożności przełknięcia śliny lub gwałtownym pogorszeniu stanu dzwoń pod 112 albo zgłoś się natychmiast po pomoc. Nie czekaj na planową konsultację.
Do jakiego lekarza się zgłosić?
Jeżeli ból wydaje się pochodzić z gardła, migdałków lub krtani, konsultację można rozpocząć u laryngologa.
Wizyta jest szczególnie wskazana, gdy:
- problem nawraca,
- utrzymuje się mimo ustąpienia infekcji,
- towarzyszy mu chrypka,
- pojawia się uczucie przeszkody w gardle,
- występują nawracające zapalenia migdałków.
Jeżeli dominującym objawem jest rzeczywista trudność w przełykaniu lub zatrzymywanie się pokarmów, potrzebna może być również diagnostyka gastroenterologiczna. Trudność w połykaniu wymaga szybkiej konsultacji i ustalenia przyczyny, a nie leczenia wyłącznie jak infekcji gardła.
Sprawdź konsultacje laryngologiczne →
Czym jest ból przy przełykaniu?
Medyczne określenie bolesnego przełykania to odynofagia.
Pacjent może odczuwać:
- pieczenie,
- kłucie,
- ból gardła,
- ból głębiej za mostkiem,
- nasilenie dolegliwości przy przełykaniu śliny, płynów lub pokarmów.
Odynofagia nie jest tym samym co dysfagia.
W odynofagii przełykanie jest bolesne, ale pokarm może przechodzić prawidłowo.
W dysfagii pojawia się natomiast wrażenie, że pokarm zatrzymuje się, przechodzi z trudnością albo wywołuje krztuszenie.
To rozróżnienie ma znaczenie dla dalszej diagnostyki.
Jakie inne objawy mogą towarzyszyć?
W zależności od przyczyny mogą występować:
- ból gardła,
- gorączka,
- powiększone migdałki,
- nalot na migdałkach,
- powiększone węzły chłonne,
- chrypka,
- kaszel,
- katar,
- zgaga lub kwaśne odbijanie.
Większego znaczenia wymagają:
- krztuszenie podczas jedzenia,
- kaszel przy połykaniu,
- cofanie się pokarmu,
- uczucie przeszkody,
- niezamierzona utrata masy ciała.
Takie objawy mogą wskazywać na problem z samym mechanizmem połykania, a nie tylko miejscowe zapalenie gardła.
Jakie mogą być przyczyny?
Infekcja wirusowa
To jedna z najczęstszych przyczyn. Ból gardła i połykania może występować razem z katarem, kaszlem i chrypką.
Paciorkowcowe zapalenie gardła
Może powodować nagły ból gardła, gorączkę oraz wyraźną bolesność przy połykaniu.
Zapalenie migdałków
Powiększone i zapalne migdałki mogą powodować ból szczególnie podczas przełykania śliny i jedzenia.
Zapalenie krtani
Może powodować jednocześnie ból, chrypkę i dyskomfort przy przełykaniu.
Refluks
Kwaśna treść żołądkowa może drażnić gardło i przełyk, powodując pieczenie, ból oraz zgagę.
Problemy przełyku
Ból może pochodzić również z przełyku, zwłaszcza jeśli odczuwany jest głębiej za mostkiem lub towarzyszy mu uczucie zatrzymywania się jedzenia.
Dysfagia jest objawem wymagającym diagnostyki i nie powinna być automatycznie przypisywana infekcji gardła.
Jak wygląda diagnostyka?
Laryngolog może ocenić:
- jamę ustną,
- gardło,
- migdałki,
- szyję i węzły chłonne,
- w odpowiednich sytuacjach także krtań.
Przy podejrzeniu infekcji paciorkowcowej możliwe jest wykonanie testu lub wymazu.
Jeżeli problem dotyczy mechanizmu połykania, dalsza diagnostyka może obejmować badania dobrane do miejsca podejrzewanej nieprawidłowości.
Objawy zaburzeń połykania wymagają oceny odpowiedniego specjalisty.
Co można zrobić przed wizytą?
Jeżeli ból jest łagodny i towarzyszy typowej infekcji gardła, warto:
- pić odpowiednią ilość płynów,
- wybierać pokarmy, które łatwo przełknąć,
- unikać palenia i innych substancji drażniących,
- stosować leczenie przeciwbólowe odpowiednie dla danej osoby.
Nie należy zmuszać się do jedzenia twardych pokarmów, jeśli wyraźnie nasilają ból.
Jeżeli pojawia się krztuszenie, niemożność przełykania płynów lub śliny, domowe postępowanie nie powinno opóźniać pomocy medycznej.
Jak wygląda leczenie?
Leczenie zależy od przyczyny.
Przy infekcji wirusowej stosuje się przede wszystkim postępowanie objawowe.
Jeśli potwierdzona zostanie infekcja bakteryjna wymagająca antybiotyku, lekarz dobiera odpowiednie leczenie. Sam ból przy przełykaniu nie jest wskazaniem do antybiotykoterapii.
Przy refluksie leczenie może obejmować zmianę stylu życia i odpowiednio dobraną terapię zmniejszającą drażnienie przełyku.
Jeżeli przyczyną jest zwężenie, zaburzenie motoryki lub inny problem przełyku, leczenie ustala się po dalszej diagnostyce.
Na co zwrócić uwagę?
Przed wizytą warto określić:
- od kiedy boli przy przełykaniu,
- czy ból pojawił się nagle,
- czy boli również bez przełykania,
- czy problem dotyczy płynów, pokarmów stałych czy obu,
- czy występuje gorączka,
- czy pojawił się kaszel, katar lub chrypka,
- czy na migdałkach widoczny jest nalot,
- czy występuje uczucie przeszkody,
- czy pokarm rzeczywiście się zatrzymuje.
W zakażeniu paciorkowcowym typowe mogą być nagły ból gardła, gorączka i ból podczas połykania. Kaszel, katar i chrypka częściej sugerują natomiast infekcję wirusową.
Jak przygotować się do konsultacji?
Zanotuj czas trwania bólu, jego lokalizację oraz to, czy problem dotyczy płynów, pokarmów stałych czy obu. Powiedz lekarzowi o zatrzymywaniu się jedzenia, krztuszeniu i utracie masy ciała. Zabierz wcześniejszą dokumentację laryngologiczną lub gastroenterologiczną.
