Kiedy ból stawów wymaga pilnej pomocy
Większość przewlekłych dolegliwości stawowych można diagnozować planowo. Są jednak sytuacje, w których nie powinno się czekać na zwykły termin wizyty.
Pilnej pomocy wymaga szczególnie:
- nagły, bardzo silny ból jednego stawu,
- szybko narastający obrzęk,
- gorący lub zaczerwieniony staw,
- trudność w poruszaniu stawem lub jego obciążaniu,
- ból stawu połączony z gorączką, dreszczami albo wyraźnym złym samopoczuciem.
Tak może przebiegać między innymi septyczne zapalenie stawu, czyli zakażenie wymagające szybkiego leczenia.
Pilnej oceny wymaga również silny ból po urazie, gdy:
- staw zmienił kształt,
- kończyna wygląda na przemieszczoną,
- nie można stanąć na nodze lub używać ręki,
- po urazie występuje drętwienie albo utrata czucia.
Takie objawy mogą wskazywać na złamanie, zwichnięcie lub poważne uszkodzenie tkanek.
Do jakiego lekarza się zgłosić
Wybór specjalisty zależy od charakteru dolegliwości.
Ortopeda jest odpowiednim lekarzem szczególnie wtedy, gdy:
- ból rozpoczął się po urazie,
- dotyczy jednego konkretnego stawu,
- pojawia się głównie przy ruchu i obciążeniu,
- występuje ograniczenie ruchomości,
- podejrzewana jest choroba zwyrodnieniowa,
- potrzebna jest ocena uszkodzenia struktur stawu.
Reumatolog może być bardziej odpowiednim specjalistą, gdy:
- boli wiele stawów,
- stawy są obrzęknięte,
- objawy występują symetrycznie,
- poranna sztywność długo się utrzymuje,
- występują inne objawy zapalne,
- problem nawraca bez wyraźnego urazu.
Lekarz rodzinny lub internista może rozpocząć diagnostykę i pomóc zdecydować, który kierunek jest najbardziej właściwy.
Jeżeli jeden staw nagle staje się bardzo bolesny, gorący i obrzęknięty, szczególnie przy gorączce, nie należy czekać na planową konsultację ortopedy lub reumatologa.
Konsultacje ortopedyczne w Bydgoszczy →
Czym jest ból stawów
Stawy łączą kości, a ich pracę wspierają chrząstka, torebka stawowa, więzadła, ścięgna i mięśnie. Ból może obejmować jeden staw lub wiele miejsc, występować po jednej stronie albo symetrycznie. Może nasilać się przy ruchu lub pojawiać także w spoczynku. Zapalenie stawów to szerokie określenie wielu chorób, a nie jedna diagnoza.
Charakter bólu i objawy towarzyszące
Zwróć uwagę, które stawy bolą, od kiedy, czy poprzedził to uraz i czy ruch lub odpoczynek zmienia nasilenie dolegliwości. Ważne są obrzęk, ocieplenie, zaczerwienienie, tkliwość, ograniczenie ruchu, osłabienie i niestabilność.
Zanotuj czas trwania sztywności porannej. Dłuższa sztywność, zwłaszcza z symetrycznym obrzękiem kilku stawów, może sugerować chorobę zapalną; utrzymywanie się jej ponad 30 minut jest powodem do konsultacji. Powiedz również o zmęczeniu, łuszczycy, innych zmianach skórnych, zapaleniu oczu, niedawnej infekcji i dolegliwościach moczowo-płciowych. Reaktywne zapalenie stawów może pojawić się po infekcji i obejmować także spojówki lub układ moczowy.
Jakie mogą być przyczyny bólu stawów
Przeciążenie lub uraz
Ból może pojawić się po:
- intensywnym wysiłku,
- powtarzalnych ruchach,
- skręceniu,
- naciągnięciu,
- upadku.
Jeżeli dolegliwość zaczęła się bezpośrednio po konkretnym urazie, lekarz będzie brał pod uwagę między innymi uszkodzenie więzadeł, ścięgien, chrząstki lub kości.
Choroba zwyrodnieniowa stawów
Jest częstą przyczyną przewlekłego bólu, szczególnie w stawach obciążanych podczas chodzenia.
Typowe są:
- ból nasilający się przy aktywności,
- sztywność po odpoczynku,
- stopniowe ograniczenie ruchu.
Reumatoidalne zapalenie stawów
To przewlekła choroba zapalna, która często obejmuje wiele stawów.
Charakterystyczne mogą być:
- ból,
- obrzęk,
- sztywność,
- dolegliwości po obu stronach ciała,
- nasilona sztywność po okresie bezruchu.
RZS często rozpoczyna się w małych stawach dłoni i stóp.
Dna moczanowa
Może powodować nagłe napady bardzo silnego bólu, obrzęku i zaczerwienienia.
Najczęściej zajmuje staw dużego palca stopy, ale może również dotyczyć:
- stawu skokowego,
- kolana,
- nadgarstka,
- dłoni,
- łokcia.
Pierwszy taki napad warto skonsultować, ponieważ podobny obraz może występować także przy zakażeniu stawu.
Choroby z grupy spondyloartropatii
Do tej grupy należą między innymi:
- łuszczycowe zapalenie stawów,
- reaktywne zapalenie stawów,
- osiowa spondyloartropatia.
Mogą obejmować stawy, kręgosłup i przyczepy ścięgien.
Zapalenie kaletki lub ścięgien
Czasami pacjent mówi o „bólu stawu”, choć źródłem dolegliwości są struktury znajdujące się obok niego.
Zapalenie ścięgna może powodować ból nasilający się podczas ruchu, trudność w poruszaniu oraz czasami obrzęk czy uczucie tarcia.
Zakażenie stawu
Septyczne zapalenie stawu jest rzadsze, ale poważne.
Najczęściej występują:
- nagły silny ból,
- duży obrzęk,
- uczucie gorąca,
- ograniczenie ruchu,
- gorączka lub dreszcze.
Wymaga szybkiego leczenia.
Jak wygląda diagnostyka bólu stawów
Lekarz pyta o rozmieszczenie i czas trwania objawów, uraz, obrzęk, sztywność poranną, symetrię dolegliwości, infekcje, łuszczycę i choroby w rodzinie. Ocenia ruch, tkliwość, temperaturę skóry, stabilność oraz funkcję kończyny. Zależnie od podejrzenia dobiera RTG, USG, rezonans, badania krwi lub płynu stawowego. Pojedynczy wynik krwi nie zastępuje badania pacjenta. Przy nagle gorącym i obrzękniętym stawie analiza płynu może pomóc odróżnić zakażenie od dny.
Jak wygląda leczenie bólu stawów
Nie istnieje jedno leczenie dla wszystkich rodzajów bólu stawowego.
Przy urazie lub przeciążeniu
Leczenie może obejmować:
- czasową modyfikację aktywności,
- rehabilitację,
- odpowiednio dobrane leczenie przeciwbólowe,
- stopniowy powrót do obciążenia.
Przy chorobie zwyrodnieniowej
Postępowanie może obejmować między innymi:
- regularne ćwiczenia,
- fizjoterapię,
- modyfikację aktywności,
- redukcję masy ciała, jeśli jest wskazana,
- leczenie przeciwbólowe,
- w wybranych przypadkach inne procedury lub leczenie operacyjne.
Przy chorobie zapalnej
Reumatoidalne, łuszczycowe lub inne zapalne choroby stawów wymagają leczenia ukierunkowanego na proces zapalny. Takie leczenie prowadzi zwykle reumatolog.
Przy dnie moczanowej
Stosuje się leczenie ostrego napadu oraz — u odpowiednio dobranych pacjentów — leczenie zmniejszające ryzyko kolejnych napadów.
Przy zakażeniu stawu
Konieczne jest pilne leczenie szpitalne, zwykle obejmujące antybiotyki i odpowiednie postępowanie ze stawem.
Dlatego najważniejsze jest ustalenie przyczyny bólu, a nie stosowanie jednego sposobu leczenia do każdego problemu stawowego.
Co można zrobić przed wizytą
Jeżeli ból jest łagodny, nie wynika z poważnego urazu i nie występują objawy alarmowe, można tymczasowo:
- ograniczyć czynności nasilające dolegliwości,
- zastosować chłodny okład przez materiał,
- nie przeciążać stawu,
- zachować łagodny ruch w tolerowanym zakresie.
Przed konsultacją warto również notować:
- które stawy bolą,
- kiedy ból jest największy,
- czy występuje obrzęk,
- jak długo trwa sztywność po przebudzeniu,
- czy dolegliwości wiążą się z wysiłkiem.
Nie należy samodzielnie rozpoczynać leków przeciwreumatycznych lub sterydowych ani odstawiać leczenia zaleconego wcześniej przez lekarza.
Jak przygotować się do konsultacji
Przygotuj listę bolesnych stawów, opis obrzęków i czas trwania porannej sztywności. Powiedz o urazach, gorączce, infekcjach, łuszczycy, chorobach autoimmunologicznych, dnie i podobnych problemach w rodzinie. Zabierz listę leków oraz wcześniejsze wyniki i obrazy badań. Nie trzeba wykonywać szerokiego „panelu reumatologicznego” na własną rękę.
