Kiedy ból ucha wymaga pilnej pomocy?
Pilnej konsultacji wymaga ból ucha, któremu towarzyszą:
- bardzo wysoka gorączka lub dreszcze,
- wyraźne pogorszenie samopoczucia,
- obrzęk lub zaczerwienienie wokół ucha,
- wyciek płynu, ropy lub krwi,
- nowe pogorszenie słuchu,
- silne zawroty głowy albo wymioty,
- ciało obce w uchu.
Szczególnie niepokojące są zaczerwienienie i obrzęk za uchem z jego odstawaniem, ponieważ mogą wskazywać na powikłanie wymagające szybkiej oceny.
Jeżeli słuch pogorszył się nagle, szukaj pomocy jeszcze dziś — nie zakładaj, że to tylko woskowina. Przy nagłym opadaniu twarzy, zaburzeniach mowy lub osłabieniu kończyny dzwoń pod 112.
Do jakiego lekarza się zgłosić?
Przy bólu ucha utrzymującym się, nawracającym lub połączonym z wyciekiem, pogorszeniem słuchu czy uczuciem zatkania odpowiednim specjalistą jest laryngolog.
Pierwszą ocenę może wykonać również lekarz rodzinny lub pediatra.
Do laryngologa warto zgłosić się szczególnie, gdy:
- ból nawraca,
- utrzymuje się dłużej niż kilka dni,
- pojawia się wyciek,
- występuje pogorszenie słuchu,
- przyczyna nie jest widoczna podczas podstawowego badania,
- ból jest przewlekły mimo prawidłowego wyglądu ucha.
Przewlekły ból bez oczywistej przyczyny w uchu może wymagać oceny gardła, krtani, szyi i stawu skroniowo-żuchwowego.
Sprawdź konsultacje laryngologiczne →
Czym jest ból ucha?
Ból ucha, czyli otalgia, może być odczuwany jako:
- kłucie,
- pulsowanie,
- pieczenie,
- uczucie rozpierania,
- tępy ból.
Może dotyczyć jednego lub obu uszu.
Wyróżnia się ból pierwotny, kiedy przyczyna znajduje się w uchu, oraz ból rzutowany, gdy problem pochodzi z innej okolicy, na przykład gardła, zębów lub stawu skroniowo-żuchwowego.
Jakie inne objawy mogą towarzyszyć bólowi ucha?
W zależności od przyczyny mogą występować:
- uczucie zatkania lub ciśnienia w uchu,
- pogorszenie słuchu,
- wyciek,
- swędzenie,
- gorączka,
- szumy uszne,
- zaburzenia równowagi,
- ból gardła,
- ból przy przełykaniu.
Przy infekcji ucha typowe mogą być ból, gorączka, pogorszenie słuchu, wyciek oraz uczucie pełności w uchu.
U dzieci częste są również drażliwość, pociąganie za ucho, problemy ze snem lub słabsza reakcja na dźwięki.
Jakie mogą być przyczyny bólu ucha?
Zapalenie ucha środkowego
Jest częste szczególnie u dzieci i często pojawia się po infekcji górnych dróg oddechowych. Może powodować ból, gorączkę, uczucie ciśnienia i pogorszenie słuchu.
Zapalenie ucha zewnętrznego
Może być związane z wodą, podrażnieniem skóry, egzemą albo zakażeniem przewodu słuchowego. Częste są ból, świąd i tkliwość ucha.
Woskowina
Nagromadzenie woskowiny może powodować ból, uczucie zatkania i osłabienie słuchu.
Perforacja błony bębenkowej
Może wystąpić po urazie, infekcji lub ekspozycji na bardzo głośny dźwięk i powodować ból oraz pogorszenie słuchu.
Zapalenie gardła lub migdałków
Ból może być odczuwany w uchu mimo prawidłowego badania samego ucha. Szczególnie charakterystyczne jest współistnienie bólu przy przełykaniu.
Problemy stomatologiczne
Próchnica, ropień zęba lub inne problemy jamy ustnej mogą powodować ból promieniujący do ucha.
Staw skroniowo-żuchwowy
Ból nasilający się podczas żucia, zaciskania zębów lub otwierania ust może pochodzić ze stawu skroniowo-żuchwowego. Przy ocenie bólu ucha lekarz może badać również ten staw.
Jak wygląda diagnostyka?
Podstawowym badaniem jest obejrzenie ucha za pomocą otoskopu.
Lekarz ocenia między innymi:
- przewód słuchowy,
- błonę bębenkową,
- obecność woskowiny,
- wydzielinę,
- oznaki stanu zapalnego.
Jeżeli ból nie ma oczywistej przyczyny w uchu, laryngolog może ocenić także:
- gardło i migdałki,
- nos,
- krtań,
- węzły chłonne,
- staw skroniowo-żuchwowy.
Przy pogorszeniu słuchu mogą być potrzebne również badania słuchu. Nagła utrata słuchu wymaga szybszej oceny.
Co można zrobić przed wizytą?
Przy łagodnym bólu można:
- stosować leczenie przeciwbólowe odpowiednie dla danej osoby,
- chronić ucho przed wodą,
- odpoczywać.
Nie należy:
- wkładać patyczków ani innych przedmiotów do ucha,
- próbować samodzielnie usuwać woskowiny,
- stosować przypadkowych kropli bez wiedzy, czy błona bębenkowa jest cała.
Jeżeli pojawia się wyciek, pogorszenie słuchu, gorączka lub narastający obrzęk, nie należy ograniczać się do domowego postępowania.
Jak wygląda leczenie?
Leczenie zależy od przyczyny.
Przy części infekcji ucha objawy ustępują samoistnie w ciągu kilku dni.
W zależności od rozpoznania lekarz może zastosować:
- leczenie przeciwbólowe,
- odpowiednie krople do ucha,
- antybiotyk w wybranych zakażeniach,
- usunięcie woskowiny,
- leczenie problemu gardła, zębów lub stawu skroniowo-żuchwowego.
Antybiotyk nie jest konieczny przy każdym bólu ucha ani każdej infekcji.
Na co zwrócić uwagę?
Przed wizytą warto ustalić:
- od kiedy boli ucho,
- czy ból pojawił się nagle,
- czy występuje gorączka,
- czy z ucha coś wycieka,
- czy pogorszył się słuch,
- czy pojawiło się uczucie zatkania,
- czy ból nasila dotykanie lub pociąganie małżowiny,
- czy występuje ból gardła lub przy przełykaniu,
- czy bolą zęby lub szczęka.
Ból ucha razem z bólem przy przełykaniu może pochodzić z gardła lub migdałków, a ból z towarzyszącym pogorszeniem słuchu może wiązać się m.in. z infekcją, woskowiną, płynem w uchu środkowym lub uszkodzeniem błony bębenkowej.
Jak przygotować się do konsultacji?
Zapisz, od kiedy boli ucho, czy ból nasila żucie lub przełykanie i jakie leki były stosowane. Zabierz wcześniejsze badania słuchu i dokumentację leczenia. Powiedz lekarzowi o wycieku, urazie oraz zmianie słuchu.
