Kiedy obrzęk stawu wymaga pilnej pomocy
Nagły obrzęk stawu wymaga większej ostrożności niż niewielkie, stopniowo narastające dolegliwości po przeciążeniu.
Pilnej konsultacji wymaga szczególnie sytuacja, gdy:
- jeden staw nagle staje się bardzo bolesny,
- obrzęk narasta szybko,
- skóra nad stawem jest gorąca lub zaczerwieniona,
- trudno poruszyć stawem albo go obciążyć,
- pojawia się gorączka,
- występują dreszcze lub wyraźne pogorszenie samopoczucia.
Taki obraz może występować przy septycznym zapaleniu stawu, czyli zakażeniu stawu wymagającym szybkiego leczenia.
Bolesny, czerwony i obrzęknięty staw może oznaczać zakażenie, dnę lub inną chorobę zapalną. Podejrzenie zakażenia wymaga natychmiastowego skierowania do odpowiedniej diagnostyki i leczenia.
Pilnej oceny wymaga również duży obrzęk po urazie, zwłaszcza jeśli staw zmienił kształt lub nie można obciążyć kończyny.
Do jakiego lekarza się zgłosić
Jeżeli obrzęk pojawił się po urazie albo dotyczy pojedynczego stawu i towarzyszy mu problem mechaniczny, konsultację można rozpocząć u ortopedy.
Warto zaplanować wizytę ortopedyczną, gdy:
- staw regularnie puchnie po wysiłku,
- obrzęk utrzymuje się,
- ogranicza ruch,
- dolegliwość rozpoczęła się po urazie,
- występuje blokowanie lub niestabilność,
- obrzęk nawraca w tym samym stawie.
Jeżeli obrzęk obejmuje kilka stawów, występuje symetrycznie lub towarzyszy mu długa sztywność poranna, właściwym kierunkiem może być reumatolog.
Lekarz rodzinny lub internista również może rozpocząć diagnostykę i skierować pacjenta do odpowiedniego specjalisty.
Natomiast nagłego, gorącego, bardzo bolesnego i obrzękniętego stawu nie należy pozostawiać do planowej konsultacji, jeśli istnieje podejrzenie infekcji.
Konsultacje ortopedyczne w Bydgoszczy →
Czym jest obrzęk stawu
Obrzęk to powiększenie okolicy stawu. Może wynikać z nadmiaru płynu w stawie, zapalenia błony maziowej, krwawienia po urazie albo obrzęku otaczających tkanek, w tym kaletki. Nie każda opuchlizna ma więc to samo źródło. Może dotyczyć jednego lub kilku stawów i występować z bólem, sztywnością lub ograniczeniem ruchu.
Przebieg obrzęku i objawy towarzyszące
Ważne jest, czy obrzęk pojawił się w ciągu godzin, czy narastał przez dni, czy poprzedził go uraz i czy podobne epizody już występowały. Zwróć uwagę na ból, ciepło, zaczerwienienie, tkliwość, siniak, niestabilność i możliwość poruszania stawem oraz obciążania kończyny.
Powiedz lekarzowi, czy puchnie jeden staw, kilka czy symetryczne stawy dłoni lub stóp. Dłuższa sztywność po przebudzeniu, szczególnie ponad 30 minut i z obrzękiem kilku stawów, wymaga konsultacji. Znaczenie mają również zmęczenie, łuszczyca, zapalenie oczu i niedawna infekcja. Gorączka, dreszcze i szybkie pogorszenie samopoczucia należą do sygnałów alarmowych opisanych na początku.
Jakie mogą być przyczyny obrzęku stawu
Uraz
Skręcenie, stłuczenie, uszkodzenie więzadła, łąkotki czy złamanie mogą prowadzić do obrzęku.
Po urazie mogą występować również:
- siniak,
- ból podczas ruchu,
- ograniczenie ruchomości,
- trudność w obciążaniu kończyny.
Choroba zwyrodnieniowa
Staw objęty zmianami zwyrodnieniowymi może okresowo puchnąć, szczególnie po większym obciążeniu.
Typowe są również:
- ból przy ruchu,
- sztywność,
- stopniowe ograniczenie sprawności.
Zapalenie stawu
W chorobach zapalnych obrzęk może dotyczyć wielu stawów i utrzymywać się przez dłuższy czas.
Przykładem jest reumatoidalne zapalenie stawów, w którym charakterystyczne mogą być ból i sztywność po obu stronach ciała, szczególnie po okresie bezruchu.
Dna moczanowa
Dna może powodować nagły napad:
- bardzo silnego bólu,
- obrzęku,
- zaczerwienienia,
- znacznego ocieplenia stawu.
Najbardziej charakterystyczne jest zajęcie dużego palca stopy, ale dna może obejmować również inne stawy.
Przy takim obrazie trzeba jednocześnie wykluczać zakażenie i inne zapalne choroby stawów.
Septyczne zapalenie stawu
Zakażenie stawu jest znacznie rzadsze, ale wymaga szczególnej uwagi.
Typowy może być:
- nagły silny ból,
- szybko narastający obrzęk,
- gorąca lub zaczerwieniona skóra,
- trudność w poruszaniu stawem,
- gorączka lub dreszcze.
Leczenie powinno rozpocząć się możliwie szybko.
Zapalenie kaletki
Czasami opuchlizna znajduje się obok stawu, a nie w jego wnętrzu.
Zapalenie kaletki może powodować miejscowy:
- obrzęk,
- ból,
- ocieplenie,
- tkliwość.
Krwawienie do stawu
Po poważniejszym urazie albo u osoby przyjmującej leki wpływające na krzepnięcie może dojść do nagromadzenia krwi w stawie.
Taki obrzęk może pojawiać się stosunkowo szybko i powodować napięcie oraz ograniczenie ruchu.
Jak wygląda diagnostyka obrzęku stawu
Lekarz ocenia wielkość obrzęku, ocieplenie, ból, ruchomość, stabilność, obecność płynu i funkcję kończyny. Pyta o uraz, nawroty, gorączkę, dnę, choroby reumatologiczne, infekcje i leki. W zależności od podejrzenia dobiera RTG, USG, rezonans, badania krwi lub pobranie płynu stawowego. Analiza płynu pomaga między innymi odróżnić zakażenie od choroby wywołanej kryształami. Sam kwas moczowy nie rozstrzyga rozpoznania dny; jeśli podczas napadu jest niski mimo dużego podejrzenia, można powtórzyć oznaczenie po ustąpieniu napadu.
Jak wygląda leczenie
Leczenie obrzęku zależy od jego przyczyny.
Po urazie
Postępowanie może obejmować:
- czasowe ograniczenie obciążenia,
- stabilizację,
- rehabilitację,
- leczenie przeciwbólowe,
- w wybranych urazach leczenie zabiegowe.
Przy chorobie zwyrodnieniowej
Leczenie może obejmować aktywność i ćwiczenia, fizjoterapię, modyfikację obciążeń oraz odpowiednio dobrane leczenie farmakologiczne.
Przy chorobie zapalnej
Reumatoidalne zapalenie stawów i inne przewlekłe choroby zapalne wymagają leczenia wpływającego na przebieg choroby, zwykle prowadzonego przez reumatologa.
Przy dnie moczanowej
Leczy się zarówno sam ostry napad, jak i — w zależności od wskazań — przyczynę zwiększającą ryzyko kolejnych napadów.
Przy zakażeniu
Septyczne zapalenie stawu wymaga pilnego leczenia szpitalnego. Nieleczone zakażenie stawu może prowadzić do poważnych następstw.
Nie należy więc traktować samego „ściągnięcia płynu ze stawu” jako uniwersalnego sposobu leczenia obrzęku. Najpierw trzeba ustalić, dlaczego płyn lub opuchlizna się pojawiły.
Co można zrobić przed wizytą
Jeżeli obrzęk pojawił się po niewielkim przeciążeniu lub urazie i nie występują objawy alarmowe, można:
- ograniczyć obciążenie stawu,
- zastosować chłodny okład przez materiał,
- trzymać kończynę wyżej, jeśli zmniejsza to opuchliznę,
- unikać czynności nasilających ból,
- zachować delikatny ruch w tolerowanym zakresie.
Nie należy:
- intensywnie rozgrzewać nagle gorącego i bardzo obrzękniętego stawu,
- próbować „rozruszać” go za wszelką cenę,
- samodzielnie rozpoczynać leczenia sterydami,
- przekłuwać obrzęku lub próbować usuwać płynu.
Jeżeli pojawi się gorączka, szybkie narastanie bólu lub wyraźne zaczerwienienie, domowe postępowanie nie powinno opóźniać konsultacji.
Jak przygotować się do konsultacji
Zanotuj początek i tempo narastania obrzęku, jego nawroty i czas trwania sztywności porannej. Powiedz o urazach, dnie, łuszczycy, infekcjach, chorobach reumatologicznych, operacjach i endoprotezach. Zabierz listę leków oraz posiadane badania laboratoryjne i obrazowe. Nie ma potrzeby wykonywania pełnego panelu badań przed pierwszą wizytą.
