Suchość pochwy może powodować uczucie napięcia, pieczenie, swędzenie, podrażnienie oraz ból podczas współżycia. Szczególnie często pojawia się w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie, ale może występować również po porodzie, podczas karmienia piersią, w trakcie niektórych terapii lub w związku z przyjmowanymi lekami.
Utrzymującej się suchości nie trzeba traktować jako nieuniknionej części starzenia się. Dostępne są zarówno metody niehormonalne, jak i — u odpowiednio dobranych pacjentek — leczenie hormonalne.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Sama suchość zwykle nie jest nagłym zagrożeniem. Silny ból miednicy z gorączką, nasilone krwawienie lub wyraźne pogorszenie stanu wymagają jednak szybkiej oceny.
Nie przypisuj automatycznie suchości krwawienia po menopauzie. Nawet pojedynczy ślad krwi wymaga diagnostyki. Sprawdzenia wymagają także krwawienie po stosunku, guzek, owrzodzenie lub trwała zmiana skóry.
Jeśli ból utrzymuje się mimo nawilżania lub pojawia się nietypowa wydzielina, umów konsultację — przyczyna może być inna niż niedostateczne nawilżenie.
Do jakiego lekarza się zgłosić?
Ginekolog pomaga ocenić suchość, ból podczas współżycia oraz objawy moczowo-płciowe. Lekarz POZ może pomóc, gdy problem wiąże się z lekami albo towarzyszy mu suchość oczu i jamy ustnej.
Po leczeniu raka piersi lub innej choroby hormonozależnej dobór terapii wymaga szczególnej ostrożności i uwzględnienia leczenia onkologicznego. Nie każda pacjentka potrzebuje zabiegu; istnieją metody zachowawcze.
Menopauza: spadek estrogenów może powodować ścieńczenie i większą wrażliwość błony śluzowej. Suchość, pieczenie, ból podczas stosunku i dolegliwości moczowe mogą tworzyć zespół moczowo-płciowy menopauzy — GSM.
Okres po porodzie i karmienie piersią: zmiany hormonalne mogą przejściowo zmniejszać nawilżenie.
Leki i leczenie onkologiczne: znaczenie mogą mieć terapie antyestrogenowe, niektóre leki przeciwdepresyjne i inne preparaty.
Niedostateczne pobudzenie i tarcie: czasem dolegliwości występują głównie podczas penetracji.
Podrażnienie lub choroba ogólnoustrojowa: kosmetyki mogą nasilać objawy, a suchość wielu błon śluzowych wymaga szerszej oceny.
Suchość może występować w różnym wieku. Nie jest czymś, co trzeba znosić bez pomocy.
Jak wygląda diagnostyka?
Lekarz pyta o miesiączki, karmienie, leki, zabiegi, leczenie onkologiczne i używane preparaty. Badanie pozwala ocenić srom i błonę śluzową pochwy.
Przy upławach, zapachu lub nasilonym świądzie może być potrzebna diagnostyka infekcji. Krwawienie wymaga osobnego wyjaśnienia. Typowy GSM często rozpoznaje się na podstawie wywiadu i obrazu klinicznego — szeroki panel hormonalny nie jest konieczny u każdej pacjentki.
Co zrobić przed wizytą?
Lubrykant ogranicza tarcie podczas aktywności seksualnej. Preparat nawilżający do pochwy służy regularnemu stosowaniu, również niezależnie od współżycia. Wybieraj produkty przeznaczone do tej okolicy i stosuj je zgodnie z instrukcją.
Nie kontynuuj penetracji mimo bólu. Unikaj irygacji i perfumowanych kosmetyków. Przy prezerwatywach lateksowych sprawdź zgodność preparatu — produkty olejowe mogą uszkadzać lateks.
Zanotuj początek objawów, ból, krwawienie i dotychczasowe próby nawilżania. Nie odstawiaj samodzielnie leków podejrzewanych o wywoływanie suchości.
Jak wygląda leczenie?
Przy łagodniejszych objawach pomocne są metody niehormonalne. Przy GSM lekarz może zaproponować estrogen dopochwowy, który działa przede wszystkim miejscowo i nie jest tym samym co ogólnoustrojowa terapia menopauzalna.
Po raku piersi zwykle zaczyna się od preparatów niehormonalnych. Przy braku poprawy ewentualne leczenie estrogenem wymaga indywidualnej oceny; przy inhibitorach aromatazy decyzję uzgadnia się ze specjalistą leczenia raka piersi.
Jeżeli przyczyną jest infekcja lub choroba skóry, trzeba leczyć również ten problem. Dobór terapii zależy od rozpoznania, nie od samego wieku pacjentki.
Najczęstsze pytania
Czy suchość pochwy jest normalna po menopauzie?
Jest częstą konsekwencją spadku poziomu estrogenów, ale nie oznacza to, że trzeba ją zaakceptować bez leczenia. Dostępne są skuteczne metody niehormonalne i hormonalne.
Czy suchość pochwy może wystąpić u młodej kobiety?
Tak. Może pojawiać się między innymi podczas karmienia piersią, po porodzie, przy niektórych lekach, leczeniu onkologicznym albo niewystarczającym nawilżeniu podczas współżycia.
Czy suchość pochwy może powodować ból podczas stosunku?
Tak. Zmniejszone nawilżenie zwiększa tarcie i może prowadzić do bólu, pieczenia oraz drobnych urazów błony śluzowej. Ból podczas współżycia jest jednym z częstych objawów GSM.
Czym różni się lubrykant od preparatu nawilżającego?
Lubrykant stosuje się głównie w celu zmniejszenia tarcia podczas współżycia. Preparat nawilżający jest przeznaczony do regularnego stosowania w celu poprawy nawilżenia tkanek także niezależnie od aktywności seksualnej.
Czy po porodzie i podczas karmienia piersią może wystąpić suchość pochwy?
Tak. Zmiany poziomu hormonów podczas karmienia piersią mogą prowadzić do zmniejszenia nawilżenia pochwy.
Czy suchość pochwy może powodować plamienie po stosunku?
Tak. Sucha i delikatna błona śluzowa jest bardziej podatna na drobne urazy i może krwawić podczas penetracji. Powtarzające się krwawienie po stosunku powinno jednak zostać ocenione przez lekarza, ponieważ ma również inne możliwe przyczyny.
Czy miejscowy estrogen jest tym samym co ogólnoustrojowa hormonalna terapia menopauzalna?
Nie. Estrogen stosowany dopochwowo działa przede wszystkim miejscowo, a do krwi przedostaje się znacznie mniejsza ilość hormonu niż przy leczeniu ogólnoustrojowym. O odpowiednim sposobie leczenia należy zdecydować indywidualnie z lekarzem.
Czy osoba po leczeniu raka piersi może stosować leczenie na suchość pochwy?
Tak, ale wybór terapii wymaga większej ostrożności. Zwykle zaczyna się od preparatów niehormonalnych. Jeżeli objawy pozostają nasilone, miejscowy estrogen może być w określonych sytuacjach rozważany po indywidualnej ocenie, a u pacjentek przyjmujących inhibitory aromatazy decyzję należy uzgadniać ze specjalistą zajmującym się leczeniem raka piersi.
Konsultacja w Bydgoszczy
Jeśli dolegliwości utrzymują się lub nawracają, skonsultuj ich przyczynę. W OMEGA Medical Clinics w Bydgoszczy dostępne są konsultacje ginekologiczne. Zakres badań i dalsze postępowanie ustala lekarz.
