Wydzielina z pochwy jest zjawiskiem naturalnym i pomaga utrzymywać prawidłowe środowisko pochwy. Jej ilość i wygląd mogą zmieniać się w trakcie cyklu, w ciąży czy podczas stosowania antykoncepcji. O upławach w znaczeniu nieprawidłowej wydzieliny mówimy przede wszystkim wtedy, gdy zmieniają się jej kolor, zapach, konsystencja lub ilość albo pojawiają się dodatkowo świąd, pieczenie czy ból.
Nie każda zmiana wydzieliny oznacza infekcję. Jeżeli jednak dolegliwość utrzymuje się, nawraca albo pojawia się po nowym kontakcie seksualnym, warto ustalić jej przyczynę zamiast dobierać leczenie wyłącznie na podstawie wyglądu wydzieliny.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Nietypowa wydzielina z silnym bólem podbrzusza, gorączką, dreszczami lub wyraźnym pogorszeniem samopoczucia wymaga pilnej konsultacji. Nasilone wymioty, obfite krwawienie lub omdlenie zwiększają pilność pomocy.
Krew w wydzielinie poza miesiączką, krwawienie po stosunku oraz nowa, utrzymująca się zmiana wydzieliny po menopauzie wymagają sprawdzenia. Nie oznaczają automatycznie nowotworu.
W ciąży nagły wypływ wodnistego płynu lub podejrzenie sączenia wód wymaga szybkiego kontaktu z opieką położniczą. Przy podejrzeniu pozostawionego tamponu, którego nie możesz bezpiecznie usunąć, zgłoś się do lekarza; gorączka i pogorszenie stanu wymagają pilnej pomocy.
Do jakiego lekarza się zgłosić?
Przy wyraźnej zmianie wydzieliny, świądzie, pieczeniu lub bólu rozpocznij od ginekologa. Konsultacja jest szczególnie ważna, jeśli objawy nawracają lub dotychczasowe leczenie nie pomaga.
Przy nowym kontakcie seksualnym i ryzyku zakażenia można zgłosić się także do dermatologa-wenerologa. Lekarz POZ może rozpocząć ocenę, gdy dostęp do ginekologa jest utrudniony.
Sama obecność wydzieliny nie jest powodem do leczenia. Najpierw trzeba rozróżnić naturalne nawilżenie od nieprawidłowych upławów.
Prawidłowa wydzielina jest zwykle przezroczysta lub biała, bez silnego nieprzyjemnego zapachu. Jej ilość i konsystencja zmieniają się z cyklem, w ciąży i przy antykoncepcji. Niepokoi zwłaszcza nowa zmiana połączona z dolegliwościami.
Kandydoza: może dawać grudkowatą wydzielinę i świąd.
Bakteryjna waginoza: często cienką, białą lub szarą wydzielinę o rybim zapachu.
Rzęsistkowica i zapalenie szyjki: możliwe są upławy, pieczenie, ból lub krwawienie po współżyciu.
Podrażnienie i zmiany menopauzalne: nie każda przyczyna jest infekcyjna.
Pozostawiony tampon lub inne ciało obce: może powodować intensywny zapach i podrażnienie.
Kolor nie jest diagnozą. Podobny wygląd może wystąpić przy różnych zakażeniach; same upławy nie pozwalają rozpoznać ani wykluczyć zakażenia przenoszonego drogą płciową.
Jak wygląda diagnostyka?
Lekarz pyta o zmianę zapachu, koloru i ilości wydzieliny, cykl, ból, antybiotyki oraz kontakty seksualne. Ocenia srom, pochwę i szyjkę macicy.
Zależnie od wskazań bada się wydzielinę mikroskopowo, wykonuje posiew lub inne testy, w tym diagnostykę wybranych zakażeń przenoszonych drogą płciową. Samo wykrycie Candida bez objawów nie zawsze wymaga leczenia.
Nie każdy szeroki panel jest potrzebny. USG nie rozpoznaje większości infekcji pochwy, ale może pomóc, gdy występuje także ból miednicy lub podejrzenie innej choroby. Krwawienie wymaga odrębnej oceny.
Co zrobić przed wizytą?
Zanotuj zmianę wydzieliny i objawy towarzyszące. Zabierz wcześniejsze wyniki wymazów oraz listę stosowanych preparatów. Powiedz o ciąży, menopauzie, antybiotykoterapii i nowych kontaktach seksualnych.
Myj delikatnie tylko zewnętrzną okolicę. Unikaj irygacji, dezodorantów i zapachowych kosmetyków intymnych. Nie próbuj usuwać naturalnej wydzieliny intensywnym myciem.
Nie lecz automatycznie wszystkich upławów środkiem na grzybicę. Przy podejrzeniu zakażenia przenoszonego drogą płciową najbezpieczniej wstrzymać kontakty do oceny i uzyskać od lekarza zalecenia dotyczące partnerów.
Jak wygląda leczenie?
Nie ma jednego „leku na upławy”. Kandydoza, waginoza bakteryjna, rzęsistkowica i zapalenie szyjki wymagają różnego postępowania. Przy niektórych zakażeniach konieczna jest również ocena lub leczenie partnerów.
Podrażnienie wymaga ograniczenia czynnika drażniącego, a zmiany menopauzalne mogą wymagać nawilżania i indywidualnie dobranego leczenia miejscowego. Naturalna wydzielina nie wymaga terapii. Jeśli objawy wracają, warto potwierdzić rozpoznanie zamiast stosować naprzemiennie przypadkowe leki.
Najczęstsze pytania
Czy każda wydzielina z pochwy oznacza upławy lub infekcję?
Nie. Naturalna wydzielina jest prawidłowym elementem funkcjonowania pochwy. Zwykle jest przezroczysta lub biała, nie ma silnego zapachu, a jej ilość zmienia się podczas cyklu.
Co oznaczają białe, grudkowate upławy?
Taki wygląd może występować przy kandydozie, szczególnie jeśli jednocześnie występują świąd, pieczenie i zaczerwienienie. Nie można jednak rozpoznać grzybicy wyłącznie na podstawie wyglądu wydzieliny.
Co mogą oznaczać szare upławy o rybim zapachu?
Taki obraz jest charakterystyczny dla bakteryjnej waginozy, choć rozpoznanie powinno zostać potwierdzone na podstawie właściwej oceny. BV może powodować cienką białą lub szarą wydzielinę i silny „rybi” zapach.
Czy żółte lub zielone upławy oznaczają chorobę weneryczną?
Nie zawsze, ale mogą występować między innymi przy rzęsistkowicy, rzeżączce i innych infekcjach. Sam kolor nie pozwala rozpoznać konkretnego zakażenia.
Czy można leczyć upławy samodzielnie preparatem na grzybicę?
Nie warto tego robić rutynowo, szczególnie gdy objawy nawracają. Kandydoza, BV, rzęsistkowica i zapalenie szyjki mogą powodować podobne dolegliwości, ale wymagają odmiennego leczenia.
Czy upławy mogą pojawić się w ciąży?
Tak. W ciąży ilość prawidłowej wydzieliny może się zwiększyć. Jeżeli jednak zmienia się jej zapach, kolor lub konsystencja albo występują świąd, ból lub krwawienie, warto skonsultować się z lekarzem.
Czy nieprawidłowa wydzielina może oznaczać raka?
Najczęściej nie. Zmiana wydzieliny może jednak należeć do objawów chorób szyjki macicy, endometrium lub pochwy, szczególnie gdy współistnieje z nietypowym krwawieniem, bólem albo wydzieliną podbarwioną krwią. Takie objawy należy sprawdzić, ale same nie oznaczają nowotworu.
Kiedy z upławami warto zgłosić się do ginekologa?
Gdy wydzielina wyraźnie zmieniła kolor, zapach lub konsystencję, objaw utrzymuje się albo nawraca, występują świąd, pieczenie, ból, krwawienie lub podejrzenie zakażenia przenoszonego drogą płciową. Konsultacja jest również wskazana, jeśli kolejne samodzielne leczenie nie przynosi poprawy.
Konsultacja w Bydgoszczy
Jeśli dolegliwości utrzymują się lub nawracają, skonsultuj ich przyczynę. W OMEGA Medical Clinics w Bydgoszczy dostępne są konsultacje ginekologiczne. Zakres badań i dalsze postępowanie ustala lekarz.
