Przyczyny, diagnostyka i kiedy szukać pomocy
Do jakiego lekarza?„Ból nerek” to określenie często używane przez pacjentów w odniesieniu do bólu występującego w okolicy lędźwiowej lub z boku pleców. Nie każdy taki ból rzeczywiście pochodzi jednak z nerek. Podobne dolegliwości mogą być związane z kręgosłupem, mięśniami, układem pokarmowym lub innymi narządami.
Same nerki w wielu chorobach mogą długo nie powodować dolegliwości bólowych. Ból związany z układem moczowym pojawia się częściej m.in. w przypadku kamicy moczowej, utrudnionego odpływu moczu lub zakażenia obejmującego nerkę.
Ból boku lub okolicy lędźwiowej z gorączką, dreszczami, wymiotami albo wyraźnym osłabieniem wymaga pilnej oceny lekarskiej. Może oznaczać zakażenie nerki, a w połączeniu z zablokowanym odpływem moczu — szczególnie niebezpieczną sytuację.
Nie czekaj na planową wizytę także przy bardzo silnym bólu, niemożności oddania moczu lub krwiomoczu ze skrzepami. Przy splątaniu, omdleniu, duszności lub gwałtownym pogorszeniu stanu dzwoń pod 112.
Przy łagodniejszych, ale utrzymujących się lub nawracających dolegliwościach pierwszą ocenę może przeprowadzić lekarz rodzinny. Urolog zajmuje się m.in. kamicą i utrudnionym odpływem moczu.
Nefrolog diagnozuje choroby miąższu i zaburzenia funkcji nerek. Jeśli ból pochodzi z mięśni lub kręgosłupa, potrzebne może być inne postępowanie. O wyborze specjalisty decydują objawy i wyniki badań, nie samo określenie „ból nerek”.
Nerki znajdują się z tyłu jamy brzusznej, po obu stronach kręgosłupa, pod dolnymi żebrami. Dolegliwości związane z układem moczowym mogą być odczuwane w boku lub okolicy lędźwiowej. Ból może promieniować do podbrzusza, pachwiny, a u mężczyzn także do jądra.
Może dotyczyć prawej lub lewej strony. Sama lokalizacja nie wskazuje jednak jednoznacznie przyczyny. Choroby nerek mogą również przez długi czas przebiegać bez bólu.
Ból zależny od schylania, skręcania tułowia, pozycji lub przeciążenia może pochodzić z mięśni i kręgosłupa. Napadowy, silny ból promieniujący do pachwiny nasuwa podejrzenie kolki nerkowej.
Ważne są objawy towarzyszące: pieczenie przy oddawaniu moczu, krwiomocz, gorączka, nudności, zmniejszenie ilości moczu. Nie da się jednak pewnie odróżnić tych problemów na podstawie jednej cechy. Nawet ból bez gorączki może wymagać diagnostyki.
Kamień w moczowodzie może utrudniać odpływ moczu i wywołać silny ból pojawiający się falami, niepokój, nudności oraz krwiomocz. Nie każdy kamień powoduje jednak typową kolkę.
Bólowi mogą towarzyszyć gorączka, dreszcze, bolesne oddawanie moczu i pogorszenie samopoczucia. Taki zestaw objawów wymaga szybkiej pomocy, nie wyłącznie domowego łagodzenia bólu.
Przeszkoda w drogach moczowych może powodować poszerzenie układu zbierającego mocz w nerce. Jej przyczynę ustala się w badaniach; nie zawsze jest nią kamień.
Podobny ból może pochodzić z kręgosłupa, mięśni lub narządów jamy brzusznej. Rzadziej wiąże się z urazem albo innymi zmianami w nerce. Widoczna krew w moczu wymaga wyjaśnienia nawet po jednym epizodzie.
Lekarz pyta o początek i charakter bólu, jego promieniowanie, gorączkę oraz oddawanie moczu. Po badaniu może zlecić badanie ogólne moczu, posiew, badania krwi i ocenę funkcji nerek.
USG pomaga ocenić nerki, pęcherz i ewentualny zastój moczu. Prawidłowy wynik nie wyklucza wszystkich przyczyn bólu, w tym niektórych kamieni moczowodowych. W określonych sytuacjach potrzebna jest tomografia lub inna diagnostyka. Nie każdy pacjent wymaga wszystkich badań.
Leczy się przyczynę dolegliwości: inaczej postępuje się przy zakażeniu, kamicy, przeszkodzie w odpływie moczu, a inaczej przy bólu mięśniowym. Lekarz dobiera również bezpieczne leczenie przeciwbólowe, uwzględniając funkcję nerek i inne choroby.
W części przypadków kamicy wystarcza leczenie zachowawcze, w innych potrzebny jest zabieg. Zakażenie z utrudnionym odpływem moczu może wymagać pilnego leczenia szpitalnego.
Nie rozpoczynaj samodzielnie antybiotyku i nie odkładaj pomocy przy objawach alarmowych. Nie próbuj „przepłukać” bolącej nerki bardzo dużą ilością wypitej naraz wody.
Przyjmowanie leków przeciwbólowych warto uzgodnić z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza przy chorobie nerek, odwodnieniu albo innych stałych lekach. Zwróć uwagę na temperaturę, ilość oddawanego moczu i pojawienie się krwi.
Zapisz, od kiedy boli, gdzie odczuwasz ból, czy występuje falami i co go zmienia. Przygotuj listę leków oraz wyniki badań moczu, krwi i wcześniejszych badań obrazowych.
Powiedz o przebytej kamicy, zakażeniach, operacjach, jednej czynnej nerce i ewentualnej ciąży. Przygotowanie do USG lub pobrania próbki moczu ustal zgodnie z zaleceniami placówki; nie opóźniaj przez to pilnej pomocy.
Dolegliwości związane z układem moczowym mogą być odczuwane z tyłu lub z boku tułowia, w okolicy lędźwiowej i poniżej żeber. Ból może także promieniować w kierunku brzucha lub pachwiny.
Tak. Dolegliwości mogą być jednostronne, np. przy kamieniu znajdującym się w jednym moczowodzie. Jednostronny ból może jednak mieć również inne przyczyny.
Tak. Przemieszczający się złóg może powodować intensywny, napadowy ból pleców lub boku promieniujący w kierunku podbrzusza i pachwiny. Mogą mu towarzyszyć nudności, wymioty i krew w moczu.
Tak. Gorączka nie występuje przy każdej przyczynie bólu. Jej obecność razem z bólem okolicy nerki może natomiast sugerować zakażenie i wymaga odpowiedniej oceny lekarskiej.
Nie. Ból okolicy lędźwiowej bardzo często ma inne źródło, np. mięśniowe lub związane z kręgosłupem. Jeżeli jednak jednocześnie pojawiają się problemy z oddawaniem moczu, krwiomocz, gorączka albo charakterystyczny napadowy ból, należy uwzględnić również przyczyny urologiczne.
Tak, szczególnie gdy podejrzewana jest kamica moczowa, zaburzenie odpływu moczu lub gdy występują jednocześnie inne objawy ze strony dróg moczowych. Urolog może ocenić, czy problem ma podłoże urologiczne i jakie badania będą potrzebne.
Przy utrzymujących się lub nawracających dolegliwościach warto ustalić ich przyczynę. Urolog dobiera dalsze postępowanie do objawów i wyników badania. W sytuacji nagłej nie czekaj na planową konsultację.
Sprawdź konsultacje urologiczneRejestracja On-line
Wybierz portal, przez który chcesz umówić wizytę.
