Czym są brodawki skórne?

Brodawki skórne są łagodnymi rozrostami naskórka powstającymi wskutek zakażenia określonymi typami wirusa HPV.

Wirus zakaża komórki znajdujące się w głębszej części naskórka, powodując ich nadmierne namnażanie i rogowacenie.

W efekcie powstaje charakterystyczna zmiana skórna, która może być:

• twarda,
• szorstka,
• wyniesiona ponad skórę,
• płaska,
• nitkowata,
• pokryta grubszą warstwą zrogowaciałego naskórka.

Istnieje wiele typów wirusa HPV. Typy odpowiadające za zwykłe brodawki skóry różnią się od części typów związanych ze zmianami okolicy narządów płciowych.

Ten artykuł dotyczy brodawek skóry, a nie kłykcin kończystych i innych zmian anogenitalnych.

Jak wyglądają brodawki zwykłe?

Brodawka zwykła najczęściej przypomina twardą, szorstką grudkę o nierównej powierzchni.

Może mieć kolor:

• zbliżony do skóry,
• szarawy,
• żółtawy,
• lekko brązowy.

Często widoczne są w niej niewielkie czerwone lub ciemne punkciki. Są to drobne naczynia włosowate znajdujące się wewnątrz zmiany.

Brodawki zwykłe często występują:

• na palcach,
• na grzbietach dłoni,
• wokół paznokci,
• na kolanach.

Mogą pojawić się pojedynczo albo tworzyć skupiska.

Jak ograniczyć rozprzestrzenianie się brodawek?

Najważniejsze jest ograniczenie bezpośredniego kontaktu ze zmianą i jej uszkadzania.

Pomocne jest:

• niewycinanie brodawki,
• nieskubanie jej,
• mycie rąk po kontakcie ze zmianą,
• unikanie golenia bezpośrednio przez brodawkę,
• nieużywanie wspólnych ręczników i maszynek,
• zabezpieczanie brodawek stóp w miejscach takich jak basen.

Przy brodawkach podeszwowych warto również unikać chodzenia boso w ogólnodostępnych szatniach i natryskach.

Kto częściej ma brodawki?

Brodawki mogą wystąpić w każdym wieku, ale szczególnie często dotyczą dzieci i młodzieży.

Bardziej uporczywy przebieg może występować u osób:

• z przewlekłymi chorobami skóry uszkadzającymi jej barierę,
• z zaburzeniami odporności,
• stosujących leki immunosupresyjne,
• po przeszczepach narządów.

W takich sytuacjach zmiany mogą być liczniejsze, większe i trudniejsze do leczenia.

Czy brodawka może sama zniknąć?

Tak. Wiele brodawek ustępuje samoistnie dzięki odpowiedzi układu odpornościowego.

Proces może jednak trwać długo – od kilku miesięcy nawet do kilku lat.

Samoistne ustępowanie jest szczególnie częste u dzieci i młodych osób. U dorosłych brodawki mogą utrzymywać się dłużej.

Dlatego bezobjawowej, prawidłowo rozpoznanej brodawki nie zawsze trzeba od razu usuwać.

Kiedy brodawka może wymagać leczenia lub usunięcia?

Leczenie rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy zmiana powoduje konkretny problem.

Może to dotyczyć sytuacji, gdy brodawka:

• boli,
• znajduje się w miejscu stałego ucisku,
• wielokrotnie ulega urazom,
• krwawi po zahaczeniu,
• utrudnia chodzenie,
• przeszkadza w pracy ręką,
• rozprzestrzenia się,
• powraca po wcześniejszym leczeniu,
• utrzymuje się przez długi czas.

Powodem do leczenia może być również istotny dyskomfort związany z wyglądem zmiany.

Nie oznacza to jednak, że każda brodawka wymagająca leczenia musi być wycinana chirurgicznie.

Jak leczy się brodawki skórne?

Nie istnieje jedna metoda skuteczna u wszystkich pacjentów.

Postępowanie może obejmować:

• obserwację,
• leczenie miejscowe,
• krioterapię,
• metody zabiegowe,
• inne terapie stosowane w brodawkach opornych na standardowe leczenie.

Wybór zależy od:

• rodzaju brodawki,
• jej lokalizacji,
• liczby zmian,
• czasu trwania,
• wcześniejszego leczenia,
• wieku pacjenta,
• odporności.

Jak działa kwas salicylowy na brodawki?

Kwas salicylowy stopniowo usuwa zrogowaciałe warstwy naskórka tworzące brodawkę.

Jest jednym z najlepiej przebadanych miejscowych sposobów leczenia brodawek.

Leczenie wymaga regularnego stosowania przez dłuższy czas.

Preparaty mogą jednak podrażniać zdrową skórę i nie powinny być stosowane w każdej lokalizacji.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z cukrzycą, zaburzeniami czucia lub ukrwienia stóp.

Na czym polega krioterapia brodawek?

Krioterapia polega na kontrolowanym zamrożeniu zmiany, zwykle przy użyciu ciekłego azotu.

Po zabiegu może pojawić się:

• ból,
• zaczerwienienie,
• obrzęk,
• pęcherz.

Często konieczne jest wykonanie więcej niż jednego zabiegu.

Możliwymi następstwami są również:

• przebarwienia,
• odbarwienia,
• blizna.

Krioterapia nie gwarantuje, że brodawka nie powróci.

Czy brodawkę można wyciąć chirurgicznie?

W wybranych przypadkach można zastosować leczenie zabiegowe, ale nie jest ono konieczne przy każdej brodawce.

Metody mogą obejmować między innymi:

• wyłyżeczkowanie,
• elektrokoagulację,
• chirurgiczne usunięcie.

Leczenie zabiegowe częściej rozważa się przy zmianach:

• dużych,
• opornych na wcześniejsze leczenie,
• regularnie ulegających urazom.

Trzeba jednak uwzględnić możliwość powstania blizny i nawrotu.

Szczególnie w przypadku brodawek podeszwowych blizna w miejscu obciążanym podczas chodzenia może sama powodować dolegliwości.

Czy usunięcie brodawki oznacza usunięcie HPV?

Nie zawsze. Leczenie usuwa widoczną zmianę, ale nie daje gwarancji całkowitego wyeliminowania wirusa ze skóry.

HPV zakaża komórki naskórka również w obrębie otaczających tkanek.

Z tego powodu możliwe są:

• nawroty,
• pojawienie się kolejnych brodawek,
• nowe zmiany w innych lokalizacjach.

Nie oznacza to, że leczenie było wykonane nieprawidłowo.

Czy brodawkę można samodzielnie wyciąć?

Nie należy samodzielnie wycinać, nacinać, przypalać ani przebijać brodawek.

Może to doprowadzić do:

• krwawienia,
• zakażenia,
• blizny,
• rozprzestrzenienia HPV,
• uszkodzenia zdrowych tkanek.

Dodatkowym zagrożeniem jest błędne rozpoznanie.

Zmiana uznana za kurzajkę może być innym rodzajem choroby skóry.

Czy brodawki mogą nawracać?

Tak. Nawrót po leczeniu jest możliwy niezależnie od zastosowanej metody.

Wpływa na to między innymi odpowiedź układu odpornościowego na HPV.

Bardziej uporczywe brodawki obserwuje się u osób z obniżoną odpornością.

Nie istnieje obecnie metoda gwarantująca trwałe usunięcie każdej brodawki.