Rak sromu – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie
Rak sromu jest nowotworem rozwijającym się w obrębie zewnętrznych narządów płciowych kobiety. Może dotyczyć między innymi warg sromowych, okolicy łechtaczki lub przedsionka pochwy. Najczęściej ma postać raka płaskonabłonkowego.
Możliwe objawy to guzek, owrzodzenie, niegojąca się zmiana, krwawienie, przewlekły świąd, ból albo zmiana wyglądu skóry sromu. Dolegliwości te znacznie częściej mają przyczyny łagodne, jednak utrzymująca się lub zmieniająca się zmiana wymaga badania.
Diagnostyką podejrzanych zmian zajmuje się ginekolog, a po podejrzeniu lub rozpoznaniu nowotworu dalsze postępowanie planowane jest w ramach ginekologii onkologicznej.
Sprawdź konsultacje z zakresu onkologii w OMEGA Medical Clinics w Bydgoszczy.
Czym jest rak sromu?
Srom obejmuje zewnętrzne narządy płciowe kobiety, w tym wargi sromowe większe i mniejsze, łechtaczkę, przedsionek pochwy oraz okolicę ujścia cewki moczowej. Nowotwór może rozpocząć się w różnych częściach tego obszaru.
Najczęstszym typem jest rak płaskonabłonkowy. Znacznie rzadziej występują inne nowotwory skóry i tkanek sromu.
Inna choroba niż rak pochwy lub szyjki
Rak sromu jest odrębną chorobą od raka szyjki macicy i raka pochwy, chociaż część tych nowotworów może mieć związek z zakażeniem HPV. Ustalenie miejsca pochodzenia zmiany ma znaczenie dla dalszego leczenia.
HPV i zmiany przedrakowe
Część przypadków raka płaskonabłonkowego sromu rozwija się w związku z przetrwałym zakażeniem onkogennym HPV. Drugi mechanizm jest niezależny od HPV i częściej wiąże się z przewlekłymi chorobami skóry sromu.
Dodatni wynik HPV nie oznacza raka ani konieczności leczenia onkologicznego. Zakażenie jest częste i najczęściej nie prowadzi do nowotworu.
Czym jest VIN?
VIN to śródnabłonkowa neoplazja sromu, czyli zmiana przedrakowa ograniczona do nabłonka. Nie jest tym samym co rak naciekający. Nie każda VIN przechodzi w raka, ale niektóre postacie wymagają leczenia i regularnych kontroli.
Liszaj twardzinowy a rak sromu
Liszaj twardzinowy jest przewlekłą chorobą zapalną skóry, a nie nowotworem. Może obejmować okolice sromu i powodować świąd, podrażnienie oraz zmianę wyglądu skóry.
U osób z tą chorobą występuje zwiększone ryzyko określonego, niezależnego od HPV typu raka sromu. Z tego powodu istotne są właściwe leczenie oraz okresowe kontrole.
Które zmiany wymagają ponownej oceny?
Nowy guzek, owrzodzenie, twardy obszar, krwawienie albo zmiana wyglądu skóry na tle wcześniej rozpoznanego liszaja powinny zostać zbadane. Sam liszaj nie oznacza jednak raka.
Jakie objawy może powodować?
Najbardziej charakterystyczna jest widoczna lub wyczuwalna zmiana w obrębie sromu. Może mieć postać:
- guzka lub stwardnienia;
- owrzodzenia albo niegojącej się ranki;
- powierzchni łatwo krwawiącej;
- zmiany koloru lub pogrubienia skóry;
- brodawkowatej zmiany.
Mogą również występować przewlekły świąd, pieczenie, ból, krwawienie niezwiązane z miesiączką lub ból podczas współżycia. W bardziej zaawansowanej chorobie mogą pojawić się powiększone węzły chłonne w pachwinie.
Wygląd ani objawy nie wystarczają do rozpoznania nowotworu.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Konsultacji wymagają szczególnie:
- niewyjaśniony guzek, owrzodzenie lub niegojąca się rana;
- krwawienie z powierzchni sromu;
- utrzymująca się zmiana koloru lub struktury skóry;
- przewlekły świąd albo ból nieustępujący mimo leczenia;
- nowa zmiana w miejscu objętym liszajem twardzinowym.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Pilnej oceny wymaga bardzo obfite, trudne do opanowania krwawienie, omdlenie, szybko nasilający się silny ból z gwałtownym pogorszeniem stanu ogólnego albo objawy ciężkiego zakażenia. W przypadku zagrożenia zdrowia lub życia należy zadzwonić pod numer 112 lub 999 albo zgłosić się do SOR.
Jak rozpoznaje się raka sromu?
Diagnostyka rozpoczyna się od dokładnego obejrzenia i zbadania całego sromu. Lekarz ocenia położenie, wielkość i wygląd zmiany, jej stosunek do sąsiednich struktur oraz obecność innych nieprawidłowych obszarów.
Badanie obejmuje również okolice pachwinowe, ponieważ znajdują się tam węzły chłonne istotne dla oceny rozprzestrzeniania się choroby.
Dlaczego potrzebna jest biopsja?
Ostateczne rozpoznanie wymaga badania histopatologicznego. Z podejrzanej zmiany pobiera się fragment tkanki, aby ustalić, czy jest nowotworem, zmianą przedrakową czy chorobą łagodną. Sam wygląd zmiany nie wystarcza do rozpoznania raka.
Zaawansowanie i węzły chłonne
Po potwierdzeniu nowotworu ocenia się:
- wielkość guza i głębokość naciekania;
- zajęcie sąsiednich struktur;
- stan węzłów chłonnych pachwinowo-udowych;
- ewentualne przerzuty odległe.
W zależności od sytuacji mogą być potrzebne badania obrazowe. Nie każda pacjentka potrzebuje wszystkich dostępnych badań.
Węzeł wartowniczy
U odpowiednio dobranych pacjentek z wczesną chorobą możliwe jest zidentyfikowanie i usunięcie pierwszego węzła lub węzłów, do których odpływa chłonka z guza. Pozwala to ograniczyć ryzyko części powikłań, ale procedura jest właściwa tylko w określonych sytuacjach klinicznych.
Jak wygląda leczenie?
Postępowanie zależy od wielkości i lokalizacji nowotworu, głębokości naciekania, stanu węzłów chłonnych, obecności zmian wieloogniskowych oraz ogólnego stanu pacjentki.
Leczenie może obejmować chirurgię, radioterapię, radiochemioterapię albo leczenie systemowe w wybranych zaawansowanych lub nawrotowych przypadkach.
Zakres operacji
Jeśli jest to bezpieczne onkologicznie, dąży się do miejscowego usunięcia nowotworu z odpowiednim marginesem i zachowania możliwie dużej ilości zdrowych tkanek. Nie każda pacjentka wymaga usunięcia całego sromu. Zależnie od stadium może być także potrzebna ocena węzła wartowniczego lub bardziej rozległe leczenie węzłów chłonnych.
Nawrót, kontrole i jakość życia
Rak sromu może nawrócić w miejscu pierwotnej zmiany, w innej części sromu, w węzłach chłonnych lub rzadziej w innych narządach. Dlatego po zakończeniu leczenia potrzebne są kontrole.
Podczas wizyt lekarz ocenia srom, okolice operowane, pachwiny i nowe objawy. W zależności od sytuacji omawiane są również problemy z gojeniem, obrzęk limfatyczny, ból, funkcje seksualne i samopoczucie psychiczne.
Funkcjonowanie po leczeniu
Leczenie może wpływać na wygląd i wrażliwość sromu, powodować bliznowacenie, ból lub zmianę funkcji seksualnych. Zakres dolegliwości zależy od rozległości terapii, a pomoc może obejmować wsparcie ginekologiczne, fizjoterapeutyczne lub seksuologiczne.
Profilaktyka i przygotowanie do wizyty
Nie wszystkim przypadkom można zapobiec. Ryzyko części nowotworów związanych z HPV można ograniczać przez szczepienie przeciw HPV, niepalenie tytoniu oraz odpowiednią diagnostykę i leczenie zmian przedrakowych.
W postaciach niezależnych od HPV ważne są leczenie przewlekłych chorób skóry sromu i obserwowanie nowych zmian. Nie istnieje populacyjny program badań przesiewowych raka sromu porównywalny z profilaktyką raka szyjki macicy.
Co zabrać na konsultację?
- wyniki biopsji i histopatologii;
- dokumentację dermatologiczną lub ginekologiczną;
- wcześniejsze opisy zmian;
- wyniki badań obrazowych.
Warto przygotować informacje o czasie trwania zmiany, jej powiększaniu się, krwawieniu, świądzie lub bólu, wcześniejszym rozpoznaniu liszaja twardzinowego oraz zmian związanych z HPV.
Najczęściej zadawane pytania
1. Czy guzek na sromie oznacza raka?
Nie. Guzek może mieć wiele łagodnych przyczyn, między innymi torbiel, stan zapalny lub zmianę skórną. Jeśli utrzymuje się, rośnie, owrzodział albo krwawi, powinien zostać zbadany.
2. Czy rak sromu zawsze jest związany z HPV?
Nie. Część przypadków jest związana z HPV, a część rozwija się niezależnie od wirusa, między innymi na podłożu przewlekłych chorób skóry sromu.
3. Czy liszaj twardzinowy oznacza raka?
Nie. Jest przewlekłą chorobą zapalną skóry, a nie nowotworem. Zwiększa jednak ryzyko określonego typu raka sromu, dlatego wymaga leczenia i kontroli nowych lub zmieniających się obszarów.
4. Czy przewlekły świąd może być pierwszym objawem raka?
Może, ale znacznie częściej ma łagodne przyczyny. Jeżeli utrzymuje się mimo leczenia albo występuje z guzkiem, owrzodzeniem, krwawieniem lub zmianą wyglądu skóry, potrzebna jest ocena.
5. Czy biopsja oznacza, że lekarz rozpoznał raka?
Nie. Biopsję wykonuje się po to, aby odróżnić chorobę łagodną, zmianę przedrakową i nowotwór. Samo skierowanie na biopsję nie oznacza rozpoznania raka.
6. Czy przy raku sromu zawsze usuwa się węzły chłonne?
Nie. W wybranych wczesnych przypadkach możliwa jest procedura węzła wartowniczego. Zakres oceny i leczenia węzłów zależy od stadium oraz cech guza.
7. Czy po leczeniu raka sromu można współżyć?
U wielu pacjentek tak, ale leczenie może wpływać na wrażliwość, powodować bliznowacenie lub ból. Dolegliwości warto omawiać podczas kontroli, ponieważ dostępne są różne formy wsparcia.
8. Czy rak sromu może wrócić po kilku latach?
Tak. Nawrót może wystąpić także po dłuższym czasie, dlatego ważne są kontrole i zwracanie uwagi na nowe zmiany, szczególnie przy przewlekłej chorobie skóry sromu.
Rak sromu – konsultacja w Bydgoszczy
Rak sromu może objawiać się guzkiem, owrzodzeniem, krwawieniem, przewlekłym świądem, bólem albo zmianą wyglądu skóry. Objawy te nie są swoiste dla nowotworu, ale utrzymująca się lub niegojąca zmiana powinna zostać oceniona.
Rozpoznanie wymaga biopsji i badania histopatologicznego. Leczenie zależy od stadium choroby i może obejmować chirurgię, ocenę węzłów chłonnych, radioterapię lub radiochemioterapię.
Sprawdź także: ginekolog Bydgoszcz, HPV, nieprawidłowa cytologia i CIN, rak pochwy.
