Jakie są możliwe przyczyny bólu jądra?

Do przyczyn uwzględnianych podczas diagnostyki należą między innymi:

• skręt jądra,
• zapalenie najądrza,
• zapalenie jądra,
• skręt przyczepka jądra,
• uraz moszny,
• żylaki powrózka nasiennego,
• wodniak jądra,
• przepuklina pachwinowa,
• zmiany w obrębie jądra,
• ból po operacjach w pachwinie lub mosznie,
• przewlekły zespół bólowy miednicy.

Ból może również promieniować z moczowodu, kręgosłupa, biodra, jamy brzusznej lub innych struktur miednicy.

Przy przewlekłych dolegliwościach nie zawsze udaje się wskazać jedną konkretną przyczynę.

Dlaczego nagły ból jądra wymaga szczególnej uwagi?

Nagły, silny ból jednego jądra może oznaczać skręt jądra.

Dochodzi wtedy do obrócenia powrózka nasiennego, w którym znajdują się naczynia zaopatrujące jądro w krew. Skręcenie może częściowo lub całkowicie zahamować przepływ krwi.

Jest to stan nagły.

Im dłużej utrzymuje się niedokrwienie, tym większe ryzyko trwałego uszkodzenia jądra. Największa szansa na jego zachowanie występuje, gdy prawidłowy przepływ krwi zostanie przywrócony w pierwszych godzinach od rozpoczęcia objawów.

Jakie objawy mogą sugerować skręt jądra?

Możliwe objawy to:

• nagły, silny ból jednej strony moszny,
• szybko narastający obrzęk,
• nudności,
• wymioty,
• ból brzucha,
• wysoko ustawione jądro,
• nietypowe, bardziej poziome ułożenie jądra.

Skręt najczęściej występuje w okresie dojrzewania, ale może pojawić się również u młodszego dziecka lub osoby dorosłej.

Nie każdy pacjent ma wszystkie typowe objawy.

Dlatego przy nagłym silnym bólu nie powinno się próbować samodzielnie rozstrzygać, czy jest to skręt, zapalenie czy inna choroba.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Nagły i silny ból jądra wymaga pilnej oceny medycznej.

Szczególnie niepokojące są:

• gwałtowny początek bólu,
• bardzo silny jednostronny ból,
• szybko powiększający się obrzęk moszny,
• nudności lub wymioty,
• wysoko ustawione albo nietypowo ułożone jądro,
• silny ból pojawiający się bez wcześniejszego urazu.

W takiej sytuacji należy przede wszystkim wykluczyć skręt jądra.

Pilnej pomocy wymagają również:

• silny ból po poważnym urazie moszny,
• szybko narastający krwiak,
• silny ból z uwięźniętą przepukliną,
• nasilony ból z wysoką gorączką i pogorszeniem stanu ogólnego.

W przypadku nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy zadzwonić pod numer 112 lub 999 albo zgłosić się do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego.

Ile czasu jest na leczenie skrętu jądra?

Liczy się każda godzina.

Najlepsze wyniki leczenia uzyskuje się przy przywróceniu ukrwienia możliwie szybko, najlepiej w pierwszych 4–6 godzinach od początku objawów.

Nie oznacza to jednak, że po przekroczeniu tego czasu można zrezygnować z pilnej konsultacji.

Stopień uszkodzenia zależy zarówno od czasu niedokrwienia, jak i od tego, jak mocno powrózek nasienny został skręcony.

Podejrzenie skrętu wymaga pilnej oceny niezależnie od tego, ile czasu minęło od rozpoczęcia bólu.

Czym jest przewlekły ból jądra i moszny?

O przewlekłym bólu zawartości moszny mówi się zazwyczaj wtedy, gdy ból:

• utrzymuje się lub nawraca przez co najmniej 3 miesiące,
• dotyczy jądra, najądrza, powrózka nasiennego lub kilku tych struktur,
• jest na tyle nasilony, że wpływa na codzienne funkcjonowanie.

Stosowane jest również określenie przewlekła orchialgia, ale jest ono węższe, ponieważ sugeruje, że źródłem bólu jest samo jądro.

W praktyce przyczyna może znajdować się w innych strukturach.

Co może powodować przewlekły ból moszny?

Do możliwych przyczyn należą:

• przebyte zapalenie,
• uraz,
• żylaki powrózka nasiennego,
• wcześniejsza operacja pachwiny lub moszny,
• ból po wazektomii,
• przepuklina,
• choroby dna miednicy,
• przewlekły zespół bólowy miednicy,
• ból rzutowany z kręgosłupa lub biodra.

U części pacjentów mimo dokładnej diagnostyki nie udaje się znaleźć jednej wyraźnej przyczyny.

Nie oznacza to, że ból nie jest rzeczywisty. Przewlekły ból może być związany między innymi ze zmianą funkcjonowania nerwów odpowiedzialnych za przekazywanie bodźców bólowych.

Czy mięśnie dna miednicy mogą powodować ból jąder?

Tak, u części pacjentów.

Nadmiernie napięte lub bolesne mięśnie dna miednicy mogą powodować ból promieniujący do:

• jąder,
• krocza,
• pachwin,
• prącia,
• podbrzusza.

Mogą jednocześnie występować problemy podczas oddawania moczu, wypróżniania lub aktywności seksualnej.

Jeżeli podczas badania zostanie rozpoznane takie podłoże, jednym z elementów postępowania może być odpowiednio dobrana fizjoterapia dna miednicy.

Nie oznacza to jednak, że każdy ból jądra powinien być leczony fizjoterapią.

Kiedy zgłosić się do urologa?

Planowa konsultacja jest wskazana, gdy:

• ból regularnie powraca,
• utrzymuje się przez dłuższy czas,
• pojawia się po aktywności lub wysiłku,
• występuje podczas aktywności seksualnej,
• wyczuwasz zmianę w mosznie,
• jedno jądro zmieniło wielkość lub konsystencję,
• wcześniej doszło do urazu,
• ból pojawił się po operacji,
• dolegliwości utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Jeżeli ból rozpoczyna się nagłe i jest silny, nie należy czekać na planową wizytę.

Jak leczy się przewlekły ból moszny?

Po wykluczeniu chorób wymagających konkretnego leczenia sposób postępowania dobiera się do charakteru bólu.

Możliwe są między innymi:

• ograniczenie czynników nasilających dolegliwości,
• odpowiednie leczenie przeciwbólowe,
• leczenie bólu neuropatycznego,
• fizjoterapia dna miednicy u wybranych pacjentów,
• określone procedury diagnostyczno-lecznicze,
• leczenie operacyjne w starannie dobranych przypadkach.

Przy przewlekłym bólu może być potrzebne podejście obejmujące więcej niż jedną specjalność.

Co to jest blokada powrózka nasiennego?

W wybranych przypadkach przewlekłego bólu urolog może zastosować diagnostyczną blokadę powrózka nasiennego.

Polega ona na podaniu środka znieczulającego w okolice nerwów przebiegających w powrózku.

Jeżeli ból wyraźnie ustępuje, może to dostarczyć informacji o mechanizmie dolegliwości i pomóc przy kwalifikacji do określonych metod leczenia.

Blokada nie jest jednak standardowym badaniem potrzebnym każdemu pacjentowi z bólem jądra.

Czy przewlekły ból można leczyć operacyjnie?

W wybranych przypadkach tak.

Jeżeli zostanie rozpoznana konkretna choroba powodująca ból, leczenie może być skierowane właśnie na nią.

Przykładowo zabieg można rozważyć przy odpowiednio zakwalifikowanych, objawowych żylakach powrózka nasiennego.

U części pacjentów z przewlekłym bólem o określonym mechanizmie istnieją także specjalistyczne zabiegi dotyczące unerwienia powrózka nasiennego.

Nie są one jednak leczeniem pierwszego wyboru ani rozwiązaniem odpowiednim dla każdego chorego.

Czy ból jądra może wpływać na płodność?

Sam ból nie oznacza niepłodności.

Znaczenie ma jego przyczyna.

Niektóre choroby jąder mogą wpływać na produkcję plemników, podczas gdy inne powodują dolegliwości bez istotnego wpływu na funkcję rozrodczą.

Jeżeli bólowi towarzyszy choroba jądra, istotne żylaki powrózka nasiennego albo problemy z uzyskaniem ciąży, lekarz może rozważyć również ocenę płodności.

Czy bólowi jądra można zapobiegać?

Nie każdej przyczynie można zapobiec.

Ryzyko urazów można ograniczać poprzez odpowiednie zabezpieczenie podczas sportów kontaktowych i aktywności, w których istnieje możliwość silnego uderzenia w okolice krocza.

Istotne jest również właściwe leczenie infekcji oraz zgłaszanie lekarzowi nowych zmian w obrębie jąder i moszny.

Nie istnieją natomiast suplementy, dieta ani ćwiczenia zapobiegające wszystkim przyczynom bólu jądra.